Macaristan Büyük Hun-Türk Kurultayı

İki yılda bir düzenlenen Büyük Hun-Türk Kurultayı, 14–16 Ağustos 2026 tarihleri arasında Macaristan’ın Bugac kasabasında 200.000’den fazla katılımcı ile gerçekleştirildi. Kurultay; eski Asya bozkır göçebe kültürünü, geleneksel sporları ve kadim zanaatları canlandıran Avrupa'nın en büyük gelenek yaşatıcı etkinliğidir. Doğu ile Batı arasında manevi bir köprü kuran bu devasa etnografik şölen, Hun-Türk halklarının ortak tarihî hafızasını ve kardeşlik bağlarını günümüze taşımaktadır.

Kurultay düşüncesinin temelleri, Macar antropolog ve beşeri biyolog András Zsolt Bíró'nun 2006 yılında Kazakistan'a gerçekleştirdiği araştırma seyahatinde atılmıştır. Bíró, Kazakistan'ın Torgay bölgesindeki Madyar kabilesi ile Karpat Havzası Macarları arasında yapılan DNA analizleriyle doğrudan genetik bir bağ bulunduğunu bilimsel olarak kanıtlamıştır. Keşfin ardından Torgay bozkırlarında at yarışları ve güreşlerin düzenlendiği ilk "Macar-Madyar Kurultayı" yapılmış, ardından Ağustos 2008'de ilk Macaristan Kurultayı düzenlenerek Madyar kabilesi özel konuk olarak ağırlanmıştır. Bugac’ta düzenlenen 2010 Kurultayı ile etkinlik tüm Hun-Türk bilincine sahip halklara açılmış; Macaristan Parlamentosu Başkan Yardımcısı Sándor Lezsák'ın himayesinde katılan heyetler tarihi bir kardeşlik bildirisi imzalamışlardır. Kurultay’ın çift yıllarda Bugac’ta yapılması, tek yıllarda ise Macar atalarını anmak amacıyla "Atalar Günü" adıyla düzenlenmesi kararlaştırılmıştır. 2012'de KKTC, Dağıstan Avarları, Tuva ve Karakalpakistan gibi temsilcilerin katılımıyla 160 bin ziyaretçiyi ağırlayan dev bir organizasyona dönüşmüştür. Türkiye ise etkinliğe ilk kez 2014 yılında geniş bir ekiple katılmaya başlamıştır.

Kurultay; akraba halkların ortak savaş ve spor mirasını yaşatan oyunlar, konserler, sergiler ve daha birçok kültürel etkinliklerle dolu son derece zengin bir içeriğe sahiptir. Kurultay bünyesinde sergilenen geleneksel Türk oyunları ve sporları şu şekildedir:

Köböre (Kökpar / Ulak): Atlı grupların post kapma mücadelesine dayalı stratejik bozkır oyunudur. Avrupa'da sadece Macarlar tarafından korunan bu sporun ulusal finalleri Kurultay'da yapılır.

Atlı Güreş & Puszta Dörtnalı: Binicilerin at üstünde birbiriyle mücadele ettiği atlı güreş ile atların hız sınırlarını zorladığı sürat yarışlarıdır.

Atlı Beceri Yarışması & Turan Turnuvası: Binicilerin akrobatik yeteneklerini sergilediği engelli parkur yarışları ve silahlı göçebe atlı savaş turnuvaları düzenlenir.

Atlı ve Yaya Okçuluk: Orijinal Kassai sistemine göre yapılan atlı okçuluk yarışmalarının yanı sıra engelli parkur yaya okçuluk şampiyonaları gerçekleştirilir.

Kurultay Ok Yağmuru & Avcılık: Yüzlerce yaya ve atlı okçunun ataların anısına aynı anda havaya ok attığı görkemli bir tören, rekortmen okçuların uzak mesafe rekor denemeleri, atlı doğancılık, kartalla avlanma ve ulusal tazı yarışı gösterileri sunulur.

Güreş ve Dövüş Sporları: Kuşak Güreşi Ulusal Şampiyonası, göçebe zırhlı kılıç eskrimi, cirit, çevgen (çöğen), gökbörü, tepük, tomak, matrak, gürz/topuz kullanımı, lobut atma, yaya koşuları, sıklet kaldırma ve geleneksel yaya savaş gösterileri yaşatılır.

Kurultay süresince ziyaretçilere açık olan devasa kamp alanında "zamanda yolculuk" hissi uyandıran sergiler ve mekanlar yer alır:

Atilla Çadırı (Dev Sergi Yurdu): Dünyanın en büyük yurdu kabul edilen bu alanda, Türk Akademisi ve Macar Ulusal Müzesi iş birliğiyle hazırlanan "Ordos'tan Őrség'e: Hunların, Türklerin, Macarların Hazineleri" isimli arkeolojik-antropolojik sergi düzenlenir. Güncel kazı buluntuları, mücevher ve silah rekonstrüksiyonları burada sergilenir.

Atalar Çadırları & Atalar Yayı: Hun, Avar ve Vatan Fethi dönemlerine ait kemik buluntularından en ileri teknolojiyle hazırlanan antropolojik yüz canlandırmaları ve tarihi yay zanaatının incelikleri tanıtılır.

Yurt Kampı & Doğu Pazarı: Yüzden fazla göçebe çadırının kurulduğu alanda geleneksel yaşam tarzı sergilenir; demircilik, sepet örmeciliği, Kazak, Özbek ve Moğol el sanatları sergilenip satılır. Ziyaretçiler okçuluk çadırlarında ok atabilir, geleneksel kımız (at sütü) üretimini görebilir, Tengricilik/Táltos inancına ait ritüelleri ve kutsal ateş törenlerini yerinde inceleyebilirler.

Siyasetten uzak, tamamen kültürel ve bilimsel temellere dayanan Kurultay'ın sağladığı başlıca kültürel kazanımlar şunlardır: Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan, KKTC, Uygur Bölgesi ve Rusya Federasyonu bünyesindeki Başkurt, Çuvaş, Tatar, Yakut, Tuva, Balkar, Karaçay, Dağıstan Avarları dahil 27'den fazla akraba topluluğu bir araya getirerek güçlü bir kardeşlik köprüsü kurar. Arkeolog, antropolog ve Türkologların katılımıyla yıllık kongreler düzenlenir. Kulaktan dolma bilgiler yerine, antropolojik yüz rekonstrüksiyonları ve arkeolojik buluntularla bilimsel temellere dayalı sağlam bir tarih bilinci oluşturulur.

Özetle; Macar antropolog András Zsolt Bíró’nun bilimsel bir keşfiyle başlayan süreç, bugün Avrupa'nın ortasında yüz binlerce insanı aynı meydanda buluşturan devasa bir organizasyona dönüşmüştür. Macaristan Büyük Hun-Türk Kurultayı, katılımcılarını pasif birer izleyici olmaktan çıkarıp kadim bozkır kültürünün aktif birer üyesi haline getirmekte ve Türkistan halklarının ortak mirasını geleceğe taşımaya devam etmektedir.