Bazen bir liderin söylediği tek bir cümle, yıllardır değişmeyen bir düzenin sorgulanmasına vesile olur. “DÜNYA BEŞTEN BÜYÜKTÜR” de işte böyle bir cümledir.
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu… Dünyanın dört bir yanından liderlerin bir araya geldiği, insanlığın geleceğine dair sözlerin söylendiği o büyük kürsü. Kimi zaman diplomatik nezaketin, kimi zaman siyasi hesapların gölgesinde kalan bu kürsü, Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın hitaplarıyla birlikte uzun zamandır başka bir anlam kazanıyor.
Çünkü, o kürsüye yalnızca Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı olarak çıkmıyor. Dünyanın farklı coğrafyalarında sesi duyulmayanların, hakkı yenilenlerin, savaşların ortasında yaşam mücadelesi verenlerin sorunlarını da gündeme taşıyor. Ve her defasında aynı temel soruyu dünyanın önüne koyuyor:
Adalet, neden yalnızca güçlülerin karar verebildiği bir düzende aranıyor?
“Dünya beşten büyüktür” sözü, tam da bu sorunun cevabıdır.
Bugün Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin beş daimî üyesinin sahip olduğu veto yetkisi, dünyanın geri kalanının iradesini çoğu zaman etkisiz bırakabiliyor. Milyonlarca insanın hayatını ilgilendiren meselelerde, birkaç ülkenin siyasi tercihleri belirleyici olabiliyor. Cumhurbaşkanımızın yıllardır dile getirdiği itiraz, işte bu adaletsiz yapıya yöneliyor. Bu sözün arkasında yalnızca diplomatik bir reform talebi yoktur. Bu sözün arkasında, “Benim de sözüm var” diyen ülkelerin, halkların ve insanlığın ortak vicdanı vardır. Bugün dünyanın en ağır sınavlarından biri Filistin’de yaşanıyor. Gazze’de hayatını kaybeden çocuklar, evlerini kaybeden aileler, hastanelerde yaşam mücadelesi veren insanlar… Bütün bu görüntüler, modern dünyanın vicdanını sorgulatan bir tablo ortaya koyuyor.
Dünyanın bazı ülkeleri bu acıları diplomatik ifadelerle geçiştirirken, Cumhurbaşkanımız Filistin meselesini uluslararası platformlarda ısrarla gündemde tutuyor. Ateşkes çağrısı yapıyor, insani yardımların ulaştırılmasını savunuyor. Çünkü onun yaklaşımında Filistin meselesi, yalnızca bir dış politika başlığı değildir. Bu mesele, insanlık meselesidir.
Bir çocuğun hangi ülkede doğduğu, onun yaşam hakkını belirlememelidir. Bir annenin evladını kaybetmesi, dünyanın herhangi bir yerinde yaşandığında daha az acı vermez. Bir insanın özgürlüğü, güçlü devletlerin siyasi hesaplarına kurban edilemez. İşte mazlumun yanında olmak, tam da bu anlayışla anlam kazanır.
Cumhurbaşkanımızın söylemlerinde Filistin’e verilen önem, Türkiye’nin bu konudaki siyasi ve insani yaklaşımını ortaya koyarken, aynı zamanda uluslararası toplumun çifte standartlarına yönelik eleştiriyi de beraberinde getiriyor. Fakat Birleşmiş Milletler kürsüsündeki mesajlar yalnızca Filistin’le sınırlı değil. Dünyanın farklı bölgelerinde devam eden savaşlar, yerinden edilen milyonlar, ekonomik eşitsizlikler, küresel güvenlik sorunları ve uluslararası sistemin yetersizlikleri de aynı büyük sorunun parçalarıdır.
İnsanlık, teknoloji bakımından ilerlerken adalet bakımından aynı mesafeyi kat edemiyorsa, burada ciddi bir sorun var demektir.
Yapay zekâ gibi yeni teknolojilerin geleceği konuşulurken, dünyanın bir başka köşesinde insanların temiz suya, gıdaya ve güvenli bir yaşama ulaşamaması, insanlığın önceliklerini yeniden düşünmesini gerektiriyor.
Cumhurbaşkanımızın Birleşmiş Milletler konuşmalarında teknoloji, güvenlik ve uluslararası hukuk gibi başlıklara da yer vermesi, Türkiye’nin küresel meseleleri yalnızca bölgesel sorunlar üzerinden değerlendirmediğini gösteriyor. Çünkü geleceğin dünyası, yalnızca teknolojiyi geliştirenlerin değil, o teknolojinin nimetlerinden adil biçimde yararlanabilenlerin dünyası olmalıdır.
Bir liderin gerçek sınavı, yalnızca kendi ülkesinin güçlü olduğu zamanlarda değil, dünyanın zor günlerinde verdiği mesajlarla da ölçülür.
Mazlumun yanında durmak, alkışların bol olduğu salonlarda güzel cümleler kurmaktan ibaret değildir. Bazen güçlülerin hoşuna gitmeyecek sözleri söyleyebilmektir. Bazen diplomatik baskılara rağmen bir halkın yaşadığı acıyı gündemde tutabilmektir. Cumhurbaşkanımız Erdoğan’ın uluslararası platformlardaki söylemleri, özellikle Filistin konusunda Türkiye’nin bu tavrını yansıtıyor.
Elbette dünyadaki hiçbir sorun yalnızca bir konuşmayla çözülemez. Savaşların sona ermesi, adaletin tesis edilmesi ve kalıcı barışın sağlanması için uluslararası iş birliği, diplomasi ve somut adımlar gerekir.
Ancak bazen çözüm yolunun ilk adımı, sorunun adını doğru koymaktır.
Gazze’de yaşananlara insanlık dramı diyebilmek…
Uluslararası sistemdeki eşitsizliği açıkça dile getirebilmek…
Dünyanın geleceğinin birkaç ülkenin kararlarına bırakılamayacağını savunabilmek…
Bunlar, küresel vicdanın canlı tutulması açısından önemlidir.
Ve o kürsüden yükselen ses, bir kez daha aynı cümlede anlam buluyor:
DÜNYA BEŞTEN BÜYÜKTÜR.
Çünkü insanlığın vicdanı, beş ülkenin veto hakkından daha büyüktür.
Çünkü adalet, birkaç devletin ayrıcalığı değil, bütün insanlığın hakkıdır.
