Siyasette sembollerin dili, bazen söylenen sözlerden çok daha güçlüdür. Bir fotoğraf karesi, uzun nutuklardan daha fazla mesaj verebilir.
Bornova'da son günlerde en çok konuşulan görüntülerden biri, Bornova Belediye Başkanı Ömer Eşki'nin yeni partinin Bornova iletişim ofisinde ilçe başkanının elini öpmesi oldu. Bu görüntü, kamuoyunda farklı değerlendirmelere ve çeşitli tepkilere neden oldu.
Elbette Anadolu'nun köklü geleneklerinde büyüklerin eli öpülür. Bayramlarda, aile büyüklerinin yanında veya toplumsal geleneklerin yaşatıldığı ortamlarda bu davranış saygının doğal bir ifadesidir. Buna kimsenin itirazı olamaz.
Ancak burada tartışılan konu gelenek değildir. Tartışılan konu, halkın oylarıyla seçilmiş bir belediye başkanının siyasi bir ortamda sergilediği sembolik davranıştır.
Bir belediye başkanı, makamını binlerce vatandaşın oyuyla kazanır. Temsil ettiği makam yalnızca bir siyasi partiyi değil, o kentte yaşayan herkesin ortak iradesini temsil eder. Bu nedenle attığı her adım, yaptığı her hareket ve verdiği her görüntü, yalnızca kişisel bir tercih olarak değerlendirilemez.
Siyasette saygı önemlidir; ancak kamuoyunda bağlılık ya da hiyerarşik bir mesaj olarak algılanabilecek davranışlar da doğal olarak tartışılır. Çünkü belediye başkanlığı makamının itibarı, kişilere gösterilen sembolik bağlılıkla değil, halka sunulan hizmet ve sergilenen yönetim anlayışıyla ölçülmelidir.
İşte bu nedenle bu görüntünün yalnızca bir nezaket gösterisi olarak değerlendirilmesi zordur. Bana göre bu tavır, Cumhuriyet'in eşit yurttaşlık anlayışından çok, kişilere bağlılığı önceleyen bir siyaset anlayışını yansıtmaktadır. Cumhuriyet'in yurttaşı, makamını ve iradesini yalnızca milletten alır; sadakatini ise kişilere değil, hukuka, demokrasiye ve Cumhuriyet'in temel ilkelerine gösterir. Padişahlık düzeninde sadakat kişiyedir; Cumhuriyet'te ise sadakat devlete, hukuka ve milletedir.
Kendilerini CHP geleneğinde yetişmiş siyasetçiler olarak tanımlayan isimlerin, sosyal demokrasinin temel ilkelerini de unutmamaları gerekir. Sosyal demokrat anlayışta kişiler değil ilkeler öne çıkar; biat değil fikir, bağlılık değil liyakat esastır.
Sonuç olarak mesele bir el öpme meselesi değildir. Mesele, o hareketin kamuoyuna verdiği siyasi mesajdır. Siyasette bazen tek bir fotoğraf karesi, uzun açıklamalardan daha fazla şey anlatır. Bu nedenle seçilmiş makam sahiplerinin attıkları her adımın ve verdikleri her görüntünün, temsil ettikleri makamın ağırlığına uygun olması beklenir.
