Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), kayıt dışı istihdam ve usulsüzlüklerle mücadele kapsamında dijital denetim mekanizmalarını en üst seviyeye çıkardı. Yeni nesil yapay zeka sistemlerinin devreye girmesiyle birlikte, kağıt üzerinde sigortalı gösterilip haksız kazanç ve emeklilik hakkı elde eden kişilerin tespiti hızlandı. Bu usulsüzlüğe başvuranları ise çok ağır mali ve hukuki yaptırımlar bekliyor.
SAHTE SİGORTALILIK NEDİR?
SGK mevzuatına göre bir kişinin sigortalı sayılabilmesi için bir işverene bağlı olarak fiilen çalışması gerekir. Sahte sigortalılık ise, kişinin fiilen hiçbir şekilde çalışmadığı bir iş yerinde sadece kağıt üzerinde sigortalı gösterilmesi durumunu ifade eder. Halk arasında "hatır sigortası" olarak da bilinen bu yasa dışı yöntem, SGK'nın güncel veri tarama sistemleri sayesinde anında tespit edilir.
KİMLERİN EMEKLİLİĞİ NEDEN İPTAL EDİLDİ?
SGK'nın yürüttüğü dev denetim projesi kapsamında, yaklaşık yüze yakın parametre kullanılarak tam 4,6 milyon iş yeri detaylı bir incelemeden geçirildi. Yapılan yapay zeka destekli taramalar sonucunda 3 bin 273 sahte iş yeri tespit edildi.
Bu paravan şirketler üzerinden kuruma bildirilen 245 bin 740 kişinin sigortası ve kazandıkları emeklilik hakları tek kalemde iptal edildi. Emekliliği yanan vatandaşların birçoğunun, itiraz süreçlerinde sigortalı göründükleri iş yerinin adresini veya ne iş yaptığını dahi bilmediklerini beyan etmesi, usulsüzlüğün boyutunu gözler önüne serdi.
SAHTE SİGORTA YAPTIRMANIN CEZALARI VE YAPTIRIMLARI
Sahte sigortalılık tespiti yapılan kişiler sadece emeklilik haklarını kaybetmekle kalmaz, aynı zamanda devlete karşı çok ağır mali bedeller ödemek zorunda kalır. Sahte sigorta yaptıranları ve bu paravan iş yerlerini kuranları bekleyen yaptırımlar şu şekilde sıralanır:
- Maaş İadesi: Sahte hizmet süreleri sayılarak emekli edilen kişilerin bağlanan maaşları derhal kesilir. Bugüne kadar ödenen tüm emekli aylıkları, gecikme zammı ve yasal faiziyle birlikte kuruşu kuruşuna geri istenir.
- Sağlık Giderlerinin Tahsili: Kişinin ve bakmakla yükümlü olduğu aile bireylerinin o sahte sigortalılık dönemi boyunca devlete ödettiği tüm hastane, muayene ve ilaç masrafları faiziyle geri talep edilir.
- Adli Süreç: Sahte sigortalı olan kişiler ve bu yasa dışı sistemi kuran iş yeri sahipleri hakkında evrakta sahtecilik ve kurumu zarara uğratma suçlamalarıyla Cumhuriyet Savcılıklarına suç duyurusunda bulunulur.
