EYT yasasının yürürlüğe girmesiyle milyonlarca kişi aylık almaya hak kazanırken, sigorta başlangıç tarihi 8 Eylül 1999'u birkaç gün veya yılla kaçıranlar gözlerini Meclis'e çevirdi. Yaş şartı, sigortalılık süresi ve prim gün sayılarının yeniden değerlendirilmesi ihtimali kamuoyunda sıklıkla tartışılıyor. Mevcut yasalar çerçevesinde ise çalışanların emeklilik tarihini öne çekebileceği yasal haklar bulunuyor.
KADEMELİ EMEKLİLİK ÇIKACAK MI?
Kamuoyunda yoğun bir beklenti oluşsa da şu an için yürürlüğe giren resmi bir kademeli emeklilik yasası bulunmuyor. Hükümet ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı kanadından sistemi bütünüyle değiştirecek kesinleşmiş bir yasa teklifi henüz açıklanmadı. Bu sebeple mevcut sosyal güvenlik kanunundaki emeklilik şartları uygulanmaya devam ediyor.
KADEMELİ EMEKLİLİK NEDİR?
Bu sistem, emeklilik şartlarının belirli bir tarih aralığında işe girenler için aşamalı şekilde uygulanmasını öngörüyor. Sigorta başlangıç tarihine göre yaş ve prim gün şartları kademe kademe artıyor veya azalıyor. EYT yasası sonrası işe giriş tarihi nedeniyle kapsam dışında kalan çalışanlar, yaş ve prim adaletsizliğinin giderilmesi adına bu düzenlemeyi sıkça gündeme taşıyor.
ERKEN EMEKLİLİK DÜZENLEMESİ VAR MI?
Tüm sigortalıları kapsayacak genel bir erken emeklilik paketi henüz ufukta görünmüyor. Mevcut yasalarda sadece bazı özel durumlara sahip kişilere erken emeklilik hakkı tanınıyor. Engelliler, malulen emeklilik şartlarını taşıyanlar, ağır işlerde çalışan meslek grupları ve kadınlar için halihazırda farklı uygulamalar işletiliyor.
ERKEN EMEKLİ OLABİLMENİN YOLLARI VE ŞARTLARI NELER?
Çalışanlar mevcut yasal haklarını kullanarak emeklilik yaşını geriye çekebiliyor. Kadınlar için doğum borçlanması, erkekler için askerlik borçlanması veya bazı mesleklerdeki yıpranma payı bu imkanları yaratıyor. Çalışanlar bu yollarla prim gün sayısını artırıp sigorta başlangıç tarihini geriye götürebiliyor. EYT yasasıyla birlikte 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olanlarda yaş şartı tamamen kalktı. Bu gruptakiler için 5000 ile 5975 arası prim gününü ve kadınlarda 20, erkeklerde 25 yıllık sigortalılık süresini doldurmak yeterli oluyor. Bu tarihten sonra işe girenlerde ise yaş ve prim şartı kademeli olarak yükseliyor. Bireysel Emeklilik Sisteminde (BES) en az 10 yıl kalıp 56 yaşını dolduranlar sisteme dahil olup ek emeklilik geliri elde edebiliyor.
4A, 4B VE 4C SİGORTA KOLLARI NEDİR?
Sosyal Güvenlik Kurumu kapsamındaki erken emeklilik şartları, çalışanın bağlı bulunduğu sigorta koluna göre değişiyor. Türkiye’deki özel bir şirkette işverene bağlı olarak çalışanlar 4A (SSK) grubunda yer alıyor. Kendi iş yerini açıp işleten esnaf ve sanatkarlar 4B (Bağ-Kur) statüsünde sayılıyor. Devlet bünyesinde kadrolu memur veya muhtar olarak görev yapanlar ise 4C (Emekli Sandığı) grubuna giriyor.
