Son Mühür/ Beste Temel- Türkiye’nin en gözde turizm merkezlerinden Çeşme Alaçatı, yıllardır maruz kaldığı kontrolsüz ticari baskıya ve estetik deformasyona karşı nihayet koruma kalkanına alınıyor. Sokakları işgal eden devasa tabelalar, tarihi dokuyla uyuşmayan rengarenk tenteler ve gelişigüzel yerleştirilen klimalar artık tarih oluyor. İzmir Planlama Ajansı (İZPA) ve Çeşme Vizyon Ofisi, ortak bir çalışma yürüterek “Alaçatı Kentsel Sit Alanı Tasarım Rehberi”ni tamamladı. Amaç net: Görsel kirliliği bitirmek.
Sokaklar reklam yüzeyi olmayacak
Özellikle yaz aylarında milyonlarca turistin akın ettiği tarihi Köyiçi bölgesi, uzun süredir ciddi bir silüet karmaşası yaşıyordu. Taş mimarinin, dar sokakların ve cumbalı evlerin özgün yapısını korumak için hazırlanan yeni rehber, esnafa bağlayıcı kurallar getiriyor. Artık dileyen işletme binasına dilediği tabelayı asamayacak. Yeni sisteme göre tabelalar, cephe genişliğinin yüzde 25'ini geçemeyecek. Yükseklik sınırlandırılacak. Malzeme seçimi ise tarihi dokuya uyumlu olmak zorunda.
İZPA Genel Müdürü Aykut Uçar, hedeflerinin tek tip, sıkıcı bir askeri nizam yaratmak olmadığını söylüyor. Uçar, "Amacımız, Alaçatı'nın kendi karakterini güçlendirmek. Rastlantısal uygulamalar zamanla bütüncül kent estetiğini zedeliyor" diyerek rehberin yerel yönetim ve esnaf için ortak bir referans noktası olduğunu vurguluyor.
"Cephe sizin, sokak hepimizin"
Projenin hayata geçirilme süreci masa başında kalmadı; doğrudan sahaya, yani esnafın içine taşındı. İzmir Büyükşehir ve Çeşme Belediyesi Meclis Üyesi olan Yüksek Şehir Plancısı Esra Koçdemir, Alaçatı esnafıyla iki büyük buluşma gerçekleştirdiklerini belirtiyor. İşletmecilerden, yeni sezon tam anlamıyla başlamadan önce cephelerini bu yeni rehbere uygun hale getirmeleri istendi. Koçdemir, sürecin felsefesini tek bir cümleyle özetliyor: "Cephe sizin, sokak hepimizin."
Bina cepheleri mülk sahibine ait görünse de aslında kamusal alanın, yani yürüyen herkesin ortak görsel alanı. Bu yüzden kurallara uymayan, kaçak çıkma ve eklenti yapan işletmelere resmi bilgilendirmeler tek tek gönderilmeye başlandı. Denetimler sıkı.
Yeni Alaçatı nasıl görünecek?
İZPA ekipleri, detaylı bir literatür ve tarih belgesi taraması yaparak kasabanın geçmişteki orijinal renk kartelasını çıkardı. Bundan sonra sokaklarda yapay, çiğ renkler yerine pastel tonlar, taş rengi, toprak ve kiremit tonları hakim olacak. Elbette Ege'nin simgesi mavi ve turkuaz da bu skalanın başköşesinde yer alıyor.
Sadece renkler değil aynı zamanda klimaların dış ünitelerinden teknik tesisat kutularına, aydınlatma apliklerinden bahçe şemsiyelerine kadar her detay bu paletteki referanslara göre gizlenecek ya da modernize edilecek.
Esnaf değişimden memnun
Süreç, kurallara ilk uyan işletmelerden de tam not aldı. Alaçatı’daki mekanını rehbere göre tasarlayan Samed Özen, neyi nasıl yapacaklarını en baştan bilmenin işlerini kolaylaştırdığını söylüyor. Özen, "Renk paletleri ve tenteler belli olduğu için tasarım sürecimiz daha hızlı ilerledi. Sokaktan geçen insanların tepkileri de çok olumlu.
Tüm mahalle bu sisteme geçerse bütüncül bir estetik yakalarız" diyerek memnuniyetini dile getiriyor. Türkiye'ye örnek olması beklenen bu modelle birlikte Alaçatı, kaybetmeye yüz tuttuğu o eski samimi ve şık ruhuna yeniden kavuşmayı hedefliyor.
