Kurtuluş Savaşı’nın Batı Cephesi’nde Türkiye’nin tek doğrudan düşmanı Yunanistan Krallığı oldu. 15 Mayıs 1919’da İzmir’in Yunan ordusu tarafından işgal edilmesiyle başlayan çatışmalar, 9 Eylül 1922’de İzmir’in geri alınmasıyla sona erdi. Yunan ordusu, İngiltere’nin açık desteğiyle Anadolu’ya çıkarıldı ve Sevr Antlaşması’nı uygulamak amacıyla Bursa, Eskişehir, Afyon ve Kütahya’ya kadar ilerledi. Batı Cephesi’nde toplam üç büyük muharebe yaşandı:
- I. İnönü (6-11 Ocak 1921)
- II. İnönü (23 Mart - 1 Nisan 1921)
- Sakarya Meydan Muharebesi (23 Ağustos - 13 Eylül 1921)
- Büyük Taarruz ve Başkomutan Meydan Muharebesi (26-30 Ağustos 1922)
Bu cephede Yunan ordusuyla yüz yüze çarpışan Türk kuvvetleri, İsmet İnönü ve Mustafa Kemal Paşa komutasında düzenli orduya geçti ve kesin zafer kazandı.
Yunanistan’ın Arkasındaki Güç: İngiltere
Yunan ordusunun Anadolu’ya çıkışı ve lojistik desteği tamamen İngiltere tarafından sağlandı. İngiltere, Sevr Antlaşması’nı Yunanistan’a uygulatarak Osmanlı’yı parçalama politikasını hayata geçirdi. İzmir’in işgali İngiliz donanmasının koruması altında gerçekleşti, Yunan ordusuna silah, mühimmat ve para İngiltere tarafından verildi. İstanbul’daki İtilaf Devletleri Yüksek Komiserliği’nin en etkili üyesi İngiliz Yüksek Komiseriydi. Batı Cephesi’nde fiilen çarpışan asker Yunan askeri olsa da stratejik kararları veren ve finanse eden güç İngiltere oldu.
Diğer İtilaf Devletleri’nin Rolü
- Fransa ve İtalya: Batı Cephesi’nde doğrudan Yunan tarafında yer almadı. Fransa, Güney Cephesi’nde (Çukurova) Türk kuvvetleriyle çatıştıktan sonra 1921 Ankara Antlaşması ile çekildi. İtalya ise Antalya ve çevresini işgal etti ama Yunanistan’ı desteklemedi, hatta 1921’de işgal bölgelerini boşalttı.
- Ermenistan: Doğu Cephesi’nde düşmanımızdı, Batı Cephesi’nde yer almadı.
- Gürcistan: Doğu sınırında kısa süreli çatışma yaşandı, Batı Cephesi’nde yoktu.
Batı Cephesi’nde Kimlerle Savaştık?
| Cephe | Doğrudan Düşman | Arkasındaki Güç | Çatışma Dönemi |
|---|---|---|---|
| Batı Cephesi | Yunanistan Krallığı | İngiltere | 1919-1922 |
| Güney Cephesi | Fransa (ve yerel Kuvâ-yi Milliye karşıtı milisler) | - | 1919-1921 |
| Doğu Cephesi | Ermenistan | - | 1920 |
Batı Cephesi’nde fiilen karşı karşıya geldiğimiz ordu Yunan ordusu, bu ordunun siyasi ve askeri hamisi ise İngiltere oldu. Diğer İtilaf Devletleri ya başka cephelerde yer aldı ya da Yunanistan’ı desteklemedi. Zafer, 9 Eylül 1922’de Yunan ordusunun denize dökülmesiyle tamamlandı ve Mudanya Mütarekesi (11 Ekim 1922) ile Batı Cephesi resmen kapandı.
