Son Mühür - Bir zamanlar dünyanın dört bir yanına uzanan toprakları nedeniyle “üzerinde güneş batmayan imparatorluk” olarak anılan Britanya, bu kez kendi birliğinin geleceğini tartışıyor. İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’da güçlenen anayasal değişim ve kendi geleceğini belirleme talepleri, Londra’nın önüne giderek büyüyen bir sorun olarak çıkıyor.
Birleşik Krallık'ın geleceği tartışmada
Bir dönem dünya siyasetinin yönünü belirleyen, denizlere hükmeden ve imparatorluğu kıtalara yayılan Britanya için artık bambaşka bir tartışma gündemde: Birleşik Krallık bugünkü yapısını koruyabilecek mi İngiliz basınında yer alan haberler, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’daki siyasi gelişmelerin Londra açısından yeni bir anayasal krize dönüşebileceğine işaret ediyor. Üç ülkedeki milliyetçi hareketlerin güç kazanması ve halkların kendi anayasal geleceklerini belirlemesine yönelik talepler, Birleşik Krallık’ın geleceğini yeniden tartışmaya açtı.
Gözler Cardiff’e çevrildi
İngiliz basınında yer alan haberlere göre İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’dan siyasi liderlerin pazartesi günü Cardiff’te bir araya gelmesi bekleniyor. Görüşmelerin merkezinde, Birleşik Krallık’ı oluşturan ülkelerin kendi anayasal gelecekleri konusunda söz sahibi olması ve gerektiğinde referandum yolunun açılması düşüncesi bulunuyor. Bu girişim, Birleşik Krallık’ın doğrudan dağılması anlamına gelmiyor. Ancak üç ülkedeki siyasi hareketlerin anayasal gelecek tartışmasını aynı dönemde gündeme taşıması, Westminster üzerindeki baskının büyüdüğünü gösteriyor.
Brexit sonrası fay hatları daha görünür hale geldi
Birleşik Krallık açısından sorun yeni değil. İskoçya 2014 yılında bağımsızlık referandumuna gitmiş, seçmenlerin yüzde 55’i Birleşik Krallık içerisinde kalmayı tercih etmişti. Ancak 2016’daki Brexit referandumu dengeleri yeniden değiştirdi. İskoçya’da seçmenlerin büyük bölümünün Avrupa Birliği’nde kalmayı tercih etmesine rağmen Birleşik Krallık genelinde Brexit kararının çıkması, bağımsızlık tartışmasını yeniden canlandırdı. Kuzey İrlanda’da ise mesele daha farklı ve çok daha hassas. İrlanda Cumhuriyeti ile birleşme ihtimali, Belfast Anlaşması çerçevesinde uzun süredir siyasi gündemin önemli başlıklarından biri. Galler’de bağımsızlık hareketi tarihsel olarak İskoçya kadar güçlü olmasa da son dönemde anayasal statü ve Londra ile ilişkiler konusunda daha yüksek sesli talepler gündeme geliyor.
Londra da tehlikenin farkında
Birleşik Krallık Parlamentosu’ndaki tartışmalar da konunun artık Westminster’ın gündeminin merkezine yaklaştığını gösteriyor. 2 Eylül’de Avam Kamarası’nda yapılan görüşmelerde hükümete doğrudan Birleşik Krallık’ın bütünlüğünün korunmasına ilişkin sorular yöneltildi. Hükümet kanadı ise İskoç bağımsızlığına ve yeni bir bağımsızlık referandumuna karşı olduğunu açık şekilde ortaya koydu. (Parallel Parliament) Temmuz ayında The Guardian’ın yayımladığı kapsamlı haberde de İrlanda, Kuzey İrlanda, İskoçya ve Galler’deki siyasetçilerin olası bir Birleşik Krallık dağılması senaryosunu artık açık biçimde değerlendirmeye başladıkları aktarılmıştı. (The Guardian)
Güneş batmayan imparatorluktan birlik tartışmasına 19’uncu ve 20’nci yüzyılın başlarında Britanya İmparatorluğu dünyanın en geniş siyasi ve ekonomik güçlerinden biriydi. Kanada’dan Hindistan’a, Afrika’dan Avustralya’ya uzanan toprakları nedeniyle Britanya için “üzerinde güneş batmayan imparatorluk” ifadesi kullanılıyordu. İkinci Dünya Savaşı sonrasında başlayan sömürgesizleşme süreciyle imparatorluk büyük ölçüde tarihe karıştı. Ancak İngiltere, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’dan oluşan Birleşik Krallık varlığını sürdürdü.
Şimdi tartışılan ise bu yapının geleceği. Henüz ortada Birleşik Krallık’ı dağıtan bir karar ya da hukuki süreç yok. Fakat birkaç yıl öncesine kadar daha çok İskoç bağımsızlığı üzerinden yürüyen tartışmanın Galler ve Kuzey İrlanda’daki gelişmelerle birlikte daha geniş bir anayasal meseleye dönüşmesi, Londra açısından dikkatle izlenmesi gereken yeni bir dönemin kapısını aralıyor. Bir zamanlar sınırlarının genişliği nedeniyle güneşin hiç batmadığı söylenen imparatorluğun mirasçısı, şimdi kendi sınırlarının geleceğini konuşuyor.
