Son Mühür- Geçtiğimiz yıl 12 gün süren İsrail-İran savaşını çoğunlukla kenardan izlemeyi tercih eden ABD, 28 Şubat'ta başlayan savaşın bu kez tam tersi tam ortasında bir görüntü veren ülke durumuna düştü.
İran konusunda Türkiye'nin önde gelen araştırmacılarından biri olan Oral Toğa, İran Araştırmaları Merkezi (İRAM) için kaleme aldığı yazıda, savaşın ABD-İran savaşına dönüşmesinin Washington'un tercihi olduğunu savundu.
''ABD-İsrail ve İran savaşı nasıl ABD-İran savaşına dönüştü ve İsrail'in adı anılmaz oldu'' diye soran Toğa,
''İsrail'in geri plana düşmesi ne bilinçli bir tercih ne de ABD dayatması. Asıl sebep Washington'ın araç değiştirmesi.
Hava harekatı rejimi yıkmadı, halkı da harekete geçirmedi. ABD ekonomik baskıya ve bölgesel çevrelemeye yöneldi. Bu durum en erken, seçimlere kadar böyle sürecektir. 24 Ağustos'taki "Ekonomik Dışlama Operasyonu" bunun bir çıktısı.
Yeni aşamanın araçları İsrail'in elinde değil. Deniz ablukası, yaptırım, konvoy koruması, mayın temizliği. Hiçbiri hava harekatıyla sağlanamıyor. İsrail'in kapasitesini aşan konular'' hatırlatmasında bulundu.
Savaşın asıl konusu Hürmüz...
Hürmüz Boğazı'nı kimin kontrol edeceği konusunda düğümlenen gerilime dikkat çeken Toğa,
''An itibariyle savaşın konusu artık Hürmüz. İsrail'in Boğaz'dan geçen ticareti, oradan aldığı enerjisi ve bölgede konuşlu donanması yok. Yani savaşın yeni konusunda da taraf değil.
İsrail bu durumdan rahatsız da değil. Smotrich 21 Temmuz'da bunu açıkça söyledi. Bedeli artık doğrudan Washington ödüyor.
Dönüşümün üç işareti var: Mayıs'ta müzakerelerden fiilen çıkarılması, İslamabad Mutabakatı'nda imzasının bulunmaması, ateşkes çöktüğünde Ürdün, Kuveyt ve Bahreyn vurulurken İsrail'in hedef alınmaması.
Düzeni bozacak durumda da değil. Arrow stokunun büyük bölümü ilk ayda harcandığı iddia ediliyor. Lübnan ve Gazze cepheleri duruyor. 27 Ekim seçimi öncesinde kamuoyunun yüzde 61'i Netanyahu'nun yeniden adaylığına karşı.
Yine de bu bir kopuş olarak okunmamalı. Washington için İran yönetilebilir bir sorun, İsrail için ertelenmiş bir tehdit. En basitinden 440 kilogramlık yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun akıbeti hala bilinmiyor. İsrail'in tehdit olarak gördüğü her şey ayakta duruyor.
İsrail ancak çatışma yeniden kinetik evreye dönerse asli taraf olabilir. Asıl soru ise Washington'ın bu dosyayı ne zaman kapatmak isteyeceği. Belirsizlik işine yaradığı sürece yeni bir anlaşmaya ihtiyacı yok'' değerlendirmesinde bulundu.
