İzmir’e yaklaşık 60 kilometre mesafede bulunan Kozbeyli Köyü, son yıllarda turizm açısından dikkat çeken yerleşimlerden biri haline geldi. Foça’ya bağlı köyün taş yapıları, dar sokakları ve doğayla iç içe görüntüsü ziyaretçilerin ilgisini topluyor.
Yaklaşık 500 yıllık geçmişe sahip Kozbeyli’nin Saruhanoğulları Beyliği döneminde, korsan saldırılarından korunmak amacıyla yüksek bir noktaya kurulduğu aktarılıyor. Köyün adının ise bölgedeki tepenin sahibi olduğu belirtilen Kuzubey’den geldiği ifade ediliyor.
Taş evlerde Rum mimarisinin izleri duruyor
Kozbeyli, aşağı ve yukarı mahalle olmak üzere iki bölüme ayrılıyor. Geçmişte Rum nüfusun yaşadığı yukarı mahallede taş evler dikkat çekiyor.
Köydeki bazı tarihi yapılar korunarak bugüne ulaşırken, bir kısmı zaman içinde yıkıldı veya yapılan eklentiler nedeniyle eski görünümünü kaybetti. Restore edilen evler ise Kozbeyli'nin turistik yüzünü güçlendirdi.
1924 mübadelesiyle Rum nüfus köyden ayrılırken, Yunanistan'ın Limni Adası'ndan gelen Türkler Kozbeyli'ye yerleşti.
Köyün tepesinde tarih ve manzara buluşuyor
Yerleşimin yüksek noktasındaki küçük cami de Kozbeyli'nin dikkat çeken yapıları arasında bulunuyor. Caminin 1500'lü yıllardan kaldığı bilgisi yerel kaynaklarda yer alıyor. Yanındaki çinili çeşmenin ise yapım tarihi bilinmiyor.
Aynı bölgede geçmişte küçük bir Rum kilisesinin bulunduğu, daha sonra yıkıldığı ve taşlarının farklı yapılarda kullanıldığı aktarılıyor. Kiliseden günümüze herhangi bir iz ulaşmadı.
1878 tarihli konak yeniden hayat buldu
Köyde öne çıkan tarihi yapılardan Çapkınoğlu Konağı, 1878 yılında bir Rum aile tarafından yaptırıldı. Konakla birlikte yapılan meyhane de dönemin sosyal yaşamında önemli bir yere sahipti.
Burada Foça Karası şarabının içildiği, Rumca ve Türkçe İzmir şarkılarının çalındığı belirtiliyor. Konak ve meyhane, İzmir Valiliği ile Foça Belediyesi tarafından 2014 yılında restore edilerek yeniden ziyarete açıldı.
180 yıllık kahve köyün simgesi oldu
Kozbeyli denildiğinde öne çıkan duraklardan biri de Şakir'in Dibek Kahvesi. Meydandaki yapı 180 yılı aşkın süredir kahvehane olarak kullanılıyor.
İşletmeci Şakir Bey, 1994 yılından bu yana kahveyi geleneksel yöntemle hazırlıyor. Kahve çekirdekleri yaklaşık 100 yıllık dibekte dövülüyor. Taş yapı ve geleneksel dekorasyon da buraya ayrı bir hava katıyor.
Köyün eski geçim kaynakları değişti
Kozbeyli'nin geçmişinde zeytincilik ve bağcılık önemli yer tutuyordu. Kara üzümden pekmez ve şarap üretilirken mübadelenin ardından bağların önemli bölümü terk edildi.
1980'li yıllara kadar tütün üretiminin de sürdüğü köyde bugün baklagil, sebze ve meyve yetiştiriciliğinin yanı sıra küçükbaş hayvancılık devam ediyor.
Taş sokakları, tarihi yapıları ve dibek kahvesiyle Kozbeyli, Foça çevresinde geçmişin izlerini taşıyan farklı bir rota sunuyor. Son yıllarda artan ziyaretçi ilgisi de köyün turizmdeki yerini giderek belirginleştiriyor.
