İzmir'in üzümleri sofradan şarap sektörüne, yaş meyve pazarından coğrafi işaret çalışmalarına kadar geniş bir yelpazede karşımıza çıkıyor. Razakıdan çavuşa, sultaniden yerel çeşitlere uzanan bu zenginlik, şehrin gastronomik kimliğinin de önemli bir parçası.
İzmir'in üzümleri arasında öne çıkan çeşit hangisi?
Buca razakısı, İzmir’in üzümleri içinde en köklü ve en bilinen çeşit. Tatlı, aromatik yapısı ve iri taneleriyle hem üreticinin hem tüketicinin gözdesi. Buca razakısı için coğrafi işaret tescili çalışmaları sürüyor; Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi öncülüğünde yürütülen proje sayesinde bu yerel çeşidin geni koruma altına alınıyor.
Razakı üzümü uzun, ovale yakın taneli ve altın sarısı renkli yapısıyla pazarın klasiği. Kalın kabuğu sayesinde uzun süre tazeliğini koruyor; bu da onu hem iç piyasada hem ihracatta aranan bir çeşit yapıyor. İzmir’in Ege ekolojisinde verimi yüksek; bir bağdan dönüme ortalama 1000 kilogram ürün alınabiliyor.
İzmir'in diğer üzümleri
Buca razakısının dışında İzmir’in bağlarında pek çok çeşit yetişiyor. Kemalpaşa, Bayındır ve Selçuk hattında çavuş üzümü kendine yer buluyor. Çavuş, orta büyüklükte yuvarlak taneli, ince kabuklu yapısıyla taze tüketim için tercih ediliyor. Ancak dayanıksız olduğundan üretim bölgesine yakın pazarlarda tüketilmesi gerekiyor.
Urla, Çeşme ve Seferihisar hattında şaraplık çeşitler ön planda. Bornova misketi, İzmir’in en özel yerel çeşitlerinden biri; bu üzümden üretilen Misket şarabı şehirle özdeşleşmiş durumda. Karasakız, Foça karası ve cabernet sauvignon da bölgede yetişen şaraplık türler arasında. Urla bağ yolu, son yıllarda butik şarap üreticileriyle Türkiye’nin şarap turizm haritasında üst sıralara tırmandı.
Sultani çekirdeksiz ve diğer ticari çeşitler
Komşu Manisa kadar olmasa da İzmir bağlarında sultani çekirdeksiz üzüm de yetiştiriliyor. Bu çeşit hem sofralık hem kurutmalık olarak değerlendirilmekte ve ihracatta Türkiye’nin en güçlü kalemlerinden birini oluşturuyor. Yanı sıra İzmir bağlarında alfonse lavallée, red globe, crimson seedless, superior seedless ve trakya ilkeren gibi ticari sofralık çeşitler de yer alıyor. Yerel üretici, son yıllarda hem geleneksel hem yeni nesil çeşitleri bir arada yetiştirerek pazarın talebine uyum sağlıyor.
