İzmir'in işgalinin haksız olduğunu gösteren belge, Amiral Bristol Raporu olarak tarihe geçti. Bu rapor, Türk milli mücadelesinin uluslararası alandaki haklılığını ortaya koyan ilk resmi belge sayılıyor.
Amiral Bristol Raporu nedir?
Amiral Bristol Raporu, ABD’li Tuğamiral Mark Lambert Bristol başkanlığındaki uluslararası bir heyetin İzmir ve çevresinde yaptığı incelemeler sonucu hazırladığı resmi belgedir. Heyette İngiltere, Fransa ve İtalya temsilcileri de yer aldı. İzmir’in işgalinden sonra dünya kamuoyunda büyük tepki oluşması, Osmanlı’nın çağrısı ve Avrupa basınına yansıyan katliam haberleri üzerine İtilaf Devletleri bu heyeti bölgeye göndermek zorunda kaldı.
Heyet; İzmir, Ödemiş, Menemen, Nazilli, Manisa ve Ayvalık’ı dolaştı. Mezarlıkları inceledi, yerleşim yerlerini gezdi, nüfus yapısını yerinde araştırdı. Yapılan tüm tetkiklerin sonunda hazırlanan rapor, Yunanlıların iddialarını çürüten bağımsız bir uluslararası belge oldu.
Amiral Bristol Raporu maddeleri nelerdir?
Raporun temel hükümleri açık ve nettir. Bölgedeki olayların sorumlusu Türkler değil, Rumlardır. Batı Anadolu’da Yunanlıların iddia ettiği gibi Rum nüfus çoğunluk değildir; aksine Türkler bölgenin asıl unsurudur. Yunanlıların bölgedeki varlığı güvenliği sağlamaya değil, ilhaka yöneliktir. Bu nedenle Yunan birliklerinin bölgeden çekilmesi gerekmektedir.
Rapor ayrıca Yunanlıların Paris Barış Konferansı’na sahte belgeler sunduğunu, Mondros Mütarekesi sonrasında bölgedeki Hristiyan halkın güvenliğinin tehlikede olmadığını da kayıt altına aldı. Wilson İlkeleri’ne aykırı bu işgalin gereksiz ve haksız olduğu açıkça yazıldı.
Amiral Bristol Raporu'nun önemi
Raporun en büyük tarihsel değeri, Türk milletinin verdiği mücadelenin uluslararası alanda haklılığını tescilleyen ilk belge olmasından geliyor. Bu sayede Yunanistan’a verilen uluslararası destek zayıfladı, ABD aktif dünya siyasetinden çekilerek Monroe Doktrini’ne döndü. Mustafa Kemal Paşa, Kurtuluş Savaşı sürecinde bu raporu Türk davasını savunmak için defalarca kullandı. Belge, İngiltere’nin görmezden gelme çabalarına rağmen Milli Mücadele’nin meşruiyetini kanıtlayan en güçlü uluslararası dayanak oldu.
