Son Mühür / Merve Turan- Foça ilçe merkezinde sanatsal etkinlikleriyle bilinen Gramofon Kafe’de gerçekleştirilen söyleşi, Foça Tarih ve Doğa Talanına Hayır Platformu tarafından organize edildi. Etkinliğe platform üyelerinin yanı sıra çok sayıda Foçalı katıldı.
Katılımcılar, Foça’nın tarihi kimliğinin önemli bir parçası olan mor rengin geçmişine dair kapsamlı bir anlatımı ilgiyle takip etti.
Mor rengin kökeni: Murex deniz salyangozu
Sebahattin Karaca, mor rengin dünyada elde edilmesi en zor renklerden biri olduğuna dikkat çekerek, kökenine dair çarpıcı bir hikaye paylaştı.
Antik dönemde Fenike coğrafyasında keşfedildiği belirtilen mor rengin, Murex cinsi deniz salyangozundan elde edildiğini aktardı.
Rengin keşfi ise dikkat çekici bir olayla ilişkilendiriliyor: Sahilde bir köpeğin ağzında beliren sıra dışı renk, insanların dikkatini çekiyor ve yapılan incelemelerde bu rengin Murex salyangozundan kaynaklandığı anlaşılıyor. Bu keşif, zamanla mor boyanın üretimine ve tekstilde kullanılmasına zemin hazırlıyor.
Foça Moru’nu değerli kılan özellik: Şap madeni
Karaca’ya göre Foça Moru’nu diğerlerinden ayıran en önemli unsur, rengin parlaklığını ve kalıcılığını sağlayan şap madeni. Antik Phokaia’da (Foça) üretilen mor boya, bu özellik sayesinde dünya genelinde büyük ilgi gördü.
Oldukça zahmetli bir üretim sürecine sahip olan bu boya için yaklaşık 12 bin Murex salyangozundan yalnızca 1.4 gram elde edilebildiği ifade ediliyor. Bu nedenle mor boya, tarih boyunca son derece değerli kabul edildi.
Kralların ve asillerin rengi
Tarihte mor rengin, gücün ve asaletin simgesi olduğu biliniyor. Öyle ki bazı dönemlerde mor renkli kıyafetlerin yalnızca krallar ve soylular tarafından giyilmesine izin verildiği, halkın bu rengi kullanmasının yasaklandığı kayıtlara geçti.
Ayrıca mor rengin 1859 yılına kadar hiçbir ülke bayrağında yer almaması da dikkat çekici bir detay olarak öne çıkıyor.
Antik şiirlerde Foça Moru
Karaca, anlatımında Midilli’li ünlü şair Sappho’nun dizelerine de yer verdi. Sappho’nun şiirlerinde Foça’dan gönderilen mor bir mendilden söz edilmesi, bu rengin antik çağdaki ününü ortaya koyuyor.
Ayrıca Foçalı elçi Pythermos’un Atina’da görev yaparken tamamen mor kıyafetler giymesi de tarihsel kayıtlarda yer alan ilginç detaylar arasında bulunuyor.
Arkeolojik bulgular iddiaları güçlendirdi
Sebahattin Karaca, Foça’da mor boyanın üretildiğine dair bilgileri uzun yıllardır çalışmalarında ele aldığını belirtti.
Son kazılarda elde edilen bulguların da bu bilgileri desteklediğini ifade eden Karaca, henüz resmi raporların tamamlanmadığını ancak verilerin güçlü olduğunu söyledi.
“Foça Moru’na sahip çıkılmalı” çağrısı
Söyleşinin sonunda Foça Moru’nun korunması ve daha fazla tanıtılması gerektiğini vurgulayan Karaca, bu rengin kentin kimliğiyle daha güçlü şekilde bütünleşmesi gerektiğini dile getirdi.
