Son Mühür- Çinli otomotiv devi BYD’nin Manisa’da uygulamaya koyacağını açıkladığı dev otomobil fabrikası yatırımından vazgeçmesi, Ankara'yı harekete geçirdi.
Yatırım şartıyla firmaya sağlanan milyarlarca liralık gümrük vergisi muafiyeti ve arsa tahsisi gibi teşviklerin iptali için resmi süreç başlatılıyor.
İki yıldır tek bir çivi çakılmadı
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile BYD arasında 2024 yılında imzalanan anlaşma, Manisa’da yıllık 150 bin araç üretim kapasitesine sahip bir üretim tesisi kurulmasını öngörüyordu.
Taahhütlere göre fabrikanın en geç 2026 yılı sonuna kadar üretime başlaması gerekiyordu. Ancak imzaların atılmasının ardından geçen iki yıllık süreçte sahada herhangi bir ilerleme kaydedilmedi.
BYD yönetiminin geçtiğimiz günlerde yaptığı resmi açıklamayla Manisa yatırımını askıya aldığını paylaşması üzerine, Türkiye tarafından sağlanan ayrıcalıklar tartışma konusu oldu.
Konu TBMM gündemine taşındı
Yatırımın iptal edilmesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine de taşındı. Çok sayıda milletvekili, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Fatih Kacır’ın yanıtlaması talebiyle yazılı soru önergesi verdi.
Önergelere cevap veren Bakan Fatih Kacır, söz konusu yatırımın proje bazlı devlet yardımları mevzuatı kapsamında, belirli taahhütler ve belirlenen takvim doğrultusunda desteklendiğini belirtti.
Kuralların BYD için de aynı şekilde geçerli olduğunu belirten Kacır, açıklamasında, "Tüm süreçlerde kamunun hak ve menfaatleri güçlü şekilde teminat altına alınmıştır." ifadelerini kullandı.
Ödenmeyen vergiler gecikme faiziyle tahsil edilecek
Yatırım taahhüdünün bozulmasıyla birlikte, BYD’ye sağlanan mali kolaylıklar iptal edilecek. Şirket, Türkiye'de fabrika kuracağını açıkladığı için Çin’den ithal ettiği araçlarda %40 oranındaki ilave gümrük vergisinden muaf tutulmuştu.
Edinilen bilgilere göre, yatırımdan vazgeçilmesi sebebiyle bu araçlar Türkiye’ye vergi muafiyeti uygulanmamış sayılarak değerlendirilecek ve normal tarifeden vergilendirilecek.
Kamunun uğradığı vergi kaybı, gecikme faiziyle birlikte şirketten tahsil edilecek. Ayrıca firmanın sürece başlarken devlete sunduğu teminat mektupları da nakde çevrilecek.
Manisa OSB'deki arazi geri alınıyor
Yaptırımlar sadece mali boyutla sınırlı kalmayacak. Fabrika kurulumu için Manisa Organize Sanayi Bölgesi’nde (OSB) BYD firmasına tahsis edilen dev arazi de geri alınacak.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, söz konusu yatırım yerinin tahsisini iptal ederek araziyi tekrar devlet kontrolüne geçirecek.
