SON MÜHÜR/Cumhur Erkek-Anayasa Mahkemesi, ceza yargılamalarında ve soruşturma süreçlerinde dijital delil güvenliği, özel hayatın gizliliği ve kişisel verilerin korunması açısından tarihi bir karara imza attı. Yüksek Mahkeme, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) bilgisayarlar, akıllı telefonlar, bilgisayar programları ve dijital kütüklerde arama, kopyalama ve el koyma işlemlerini düzenleyen 134. maddesinin temel hükümlerini Anayasa’ya aykırı bularak oyçokluğuyla iptal etti. AYM'nin kararı bugün resmî gazetede yayımlandı. Gerekçeli kararda, mevcut düzenlemenin bireylerin anayasal haklarına karşı 'ölçüsüz bir müdahale' teşkil ettiğine ve 'kanunilik' ilkesine aykırı olduğuna hükmetti.
İptal Edilen Hükümler
AYM, CMK'nın 134. maddesinde adli makamlara çok geniş yetkiler tanıyan ancak bu yetkilerin sınırlarını ve güvencelerini belirlemeyen iki kritik fıkrayı tamamen iptal etti:
1. Fıkranın İptali (Arama ve Kopyalama Yetkisi): Soruşturma aşamasında "somut delillere dayanan kuvvetli şüphe" ve "başka surette delil elde etme imkanının bulunmaması" halinde, hâkim kararıyla şüphelinin kullandığı bilgisayar, bilgisayar programları ve dijital kütüklerinde arama yapılmasına, kopya çıkarılmasına ve bu kayıtların çözülerek metin haline getirilmesine izin veren temel fıkra iptal edildi.
2. Fıkranın İptali (Şifre Çözülemezse El Koyma Yetkisi): Dijital materyallere şifreli olması, gizlenmesi veya şifrenin çözülememesi durumunda, şifrenin çözülmesi ve kopyasının alınabilmesi amacıyla cihazın tamamına el konulabilmesini öngören düzenleme de Anayasa’ya aykırı bulundu.
Yüksek Mahkeme, bu iki ana damarın iptal edilmesinin ardından, maddenin uygulama kabiliyeti kalmayan diğer fıkralarının da zincirleme olarak iptaline karar verdi.
Veri Güvenliği ve Kanuni Güvence Yok
Yüksek Mahkeme gerekçeli kararında, Anayasa'nın 13. (Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması) ve 20. (Özel hayatın gizliliği ve kişisel verilerin korunması) maddelerine atıfta bulunarak Türk yargı pratiğini yakından ilgilendiren şu eksikliklere dikkat çekti. Geri Dönülmez Müdahale: Bilgisayar ve akıllı telefon gibi cihazların kişilerin tüm özel hayatını, ticari sırlarını ve kişisel verilerini barındırdığı, buralarda yapılan kopyalama işlemlerinin sınırlarının net çizilmediği vurgulandı. El konulan veya adli kopyası alınan dijital veri üzerinde sonradan değişiklik yapılmasını, veri eklenmesini veya silinmesini engelleyecek teknolojik ve hukuki güvencelerin kanun düzeyinde açıkça düzenlenmediği belirtildi. Mahkeme, elde edilen dijital verilerin hangi adli makamlarca inceleneceği, ne kadar süreyle saklanacağı ve ceza yargılaması bittikten sonra bu verilerin imha edilme süreçlerine dair kanuni belirliliğin bulunmadığı ifade edildi.
