Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ortaklığında yürütülen gelir tamamlayıcı sistem için hazırlıklar hız kazandı. Kamuoyunda "vatandaşlık maaşı" olarak bilinen GETAD projesi sayesinde, Türkiye genelindeki herkese aynı yardımı yapmak yerine, bölgenin ve ailenin temel harcama kalemleri dikkate alınacak. Ekim ayında tamamlanacak analizlerle birlikte her ilin kendine has destek haritası ortaya çıkacak. Örneğin, kira masraflarının çok yüksek olduğu İzmir gibi büyükşehirlerde barınma destekleri ön plana çıkarken, daha soğuk bölgelerde ısınma yardımları devreye girecek. Peki, "GETAD vatandaşlık maaşı nedir?", "Kira, gıda ve ısınma desteği ne kadar olacak?", "Kimler bu destekten yararlanabilecek?" İşte konuya dair tüm merak edilenler...
VATANDAŞLIK MAAŞI (GETAD) NEDİR, KİMLERE VERİLECEK?
Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD), hane içinde kişi başına düşen geliri belirlenen yoksulluk eşiğinin altında kalan aileleri ekonomik olarak korumayı hedefliyor. Yeni sistem tamamen aile ve hane geliri odaklı işleyecek. Sadece hiçbir geliri olmayan vatandaşlar değil, hanenin toplam geliri asgari geçim şartlarını karşılamayan herkes bu ağın içine dahil edilecek. Böylece geliri yetersiz olan hanelerin bütçesi doğrudan devlet destekleriyle tamamlanacak.
İZMİR'DE VATANDAŞLIK MAAŞI HANGİ DESTEKLERİ KAPSAYACAK?
Yeni dönemin en dikkat çeken özelliklerinden biri, yardımların Türkiye'nin her yerinde sabit bir tür veya tutar üzerinden yapılmayacak olması. Yapılan detaylı ihtiyaç analizleriyle il ve ilçe bazında farklı destek modelleri uygulanacak. Örneğin; İzmir'de yaşayan dar gelirli bir ailenin en büyük gider kaleminin barınma olması nedeniyle İzmir'de kira desteği ağırlık kazanacak. Türkiye'nin daha sert kış geçiren bölgelerinde ise enerji ve ısınma yardımları önceliğe sahip olacak. Bu sistemle ailelere yaşadıkları bölgenin güncel şartlarına göre kira, gıda, enerji ve ısınma başlıkları altında farklı oranlarda ödemeler yapılacak.
VATANDAŞLIK MAAŞI NE ZAMAN BAŞLAYACAK, BAŞVURULAR AÇILDI MI?
Milyonlarca dar gelirli ailenin beklediği vatandaşlık maaşı uygulamasının 2027 yılı itibarıyla resmen hayata geçmesi planlanıyor. Bakanlıkların il ve ilçe bazında yürüttüğü etki ve ihtiyaç analizleri ekim ayında son bulacak. Ardından sistemin bütçesi için TBMM'de 2027 yılı bütçe görüşmeleri beklenecek. Bütçe onayı ve gerekli yasal altyapının tamamlanmasının ardından sistem tam anlamıyla devreye girecek. Bu süreç henüz tamamlanmadığı için vatandaşlık maaşı başvuru tarihleri, kesin gelir sınırları veya hanelere ödenecek net tutarlar henüz resmiyet kazanmadı.
DÜŞÜK EMEKLİ MAAŞI ALANLAR VATANDAŞLIK MAAŞI ALABİLECEK Mİ?
GETAD'ın devreye girmesiyle birlikte Türkiye'deki mevcut sosyal yardım sistemi de baştan aşağı yenileniyor. Gündemdeki bu yeni modelde, düşük emekli aylığı alan vatandaşların durumları da detaylı bir şekilde masaya yatırılacak. Sadece bireysel maaş üzerinden değil, emeklinin yaşadığı hanedeki toplam gelir dikkate alınacak. Eğer eve giren toplam para belirlenen gelir eşiğinin altında kalıyorsa, emeklilerin yaşadığı bu haneler de vatandaşlık maaşı kapsamına alınarak desteklenecek.
İZMİR'DE VATANDAŞLIK MAAŞI NE KADAR OLACAK?
Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi kapsamında hanelere ödenecek net tutarlar henüz resmi olarak duyurulmadı. Ancak yeni sistemde ödemeler tek bir sabit rakam üzerinden yapılmayacak. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın yürüttüğü ihtiyaç analiziyle, İzmir gibi kira ve yaşam maliyetinin yüksek olduğu metropollerdeki hanelerin temel gider açığı hesaplanacak. Belirlenecek yoksulluk eşiğine göre, ailenin geliri ile yaşam maliyeti arasındaki fark devlet desteğiyle tamamlanacak. İzmir için kesinleşecek destek tutarlarının 2027 yılı bütçe görüşmelerinin ardından netleşmesi bekleniyor.
