İzmir Fen Lisesi 12. sınıf öğrencisi Barkın Özsoy, solunum rahatsızlığı çeken bireylerin yaşam kalitesini artırmak ve onları hava kirliliğinin olumsuz etkilerinden korumak amacıyla üç modülden oluşan taşınabilir hava kalitesi izleme sistemi geliştirdi. Özsoy, lise eğitimi süresince gerçekleştirdiği derinlemesine araştırmalar sonucunda, günlük hayatta kolaylıkla kullanılabilecek ve havadaki kritik gazları anlık olarak ölçebilecek cihazların eksikliğini tespit ederek bu alanda bir proje geliştirmeye karar verdi. Başarılı öğrencinin "Açık Kaynaklı Taşınabilir Hava Kalitesi Ölçüm Kitleri" adını verdiği projesi, İstanbul'da düzenlenen TEKNOFEST 2025 Lise Öğrencileri İklim Değişikliği Araştırma Projeleri Yarışması'nda "Hava ve İklim" kategorisinde Türkiye birinciliği elde ederek büyük bir takdir topladı.
Üç modülden oluşan hayat kurtaran sistem
Barkın Özsoy, tasarladığı sistemi detaylıca anlattı. Özsoy, projenin temel amacının hava kirliliğinden olumsuz etkilenen bireylerin yaşam koşullarını iyileştirmek olduğunu belirtti. Geliştirdiği sistem, bireysel kullanım ve tıbbi ortamlar için optimize edilmiş iki ölçüm cihazı ve bir priz modülünden oluşuyor. Kişisel kit, kullanıcıların yanlarında taşıyarak bulundukları ortamdaki hava kirliliği seviyesini anlık olarak görmelerini sağlıyor. Medikal kit ise, özellikle hastaların yaşam koşullarını detaylıca analiz edebilmek için tasarlandı. Üçüncü modül olan priz kiti ise, hava kirliliğinin tehlikeli seviyelere ulaştığı durumlarda otomatik olarak kendisine bağlı olan bir cihazı çalıştırabiliyor. Özsoy, bu entegrasyonu şöyle örnekledi: "Siz kişisel kitinizi bebeğinizin odasına, priz kitini kendi odanıza kurarsınız. Bu sayede, bebeğe zarar verebilecek düzeyde bir hava kirliliğinde, siz kendi odanızdan bu veriyi görerek gerekli önlemi alabilirsiniz."
Karbondan toza 12 farklı parametre izleniyor
Özsoy, cihazlarının teknik kapasitesine de değindi. Sistemin, havadaki karbondioksit (CO2), karbonmonoksit (CO), uçucu organik bileşenler (VOC'ler) ve toz (partikül) miktarı gibi toplam 12 farklı parametreyi hassasiyetle ölçebildiğini dile getirdi. Bu ölçümler, belirli gaz ve partiküllere duyarlı çalışan farklı sensörler aracılığıyla gerçekleştiriliyor. Özsoy, projesinin özellikle KOAH ve astım gibi solunum yolu hastalıklarına sahip insanlar için hayati faydalar sağlayacağına inandığını kaydetti.
Açık kaynak ve toplumsal paylaşım vurgusu
Barkın Özsoy, projesini yalnızca bir ticari ürün olarak görmediğini, aksine toplumsal faydayı maksimize etmeyi amaçladığını belirtti. Özsoy, projenin tüm teknik bilgi ve detaylarını internet ortamına açık kaynak olarak yükleyeceğini ifade etti. Bu sayede, isteyen herkesin bu bilgileri alarak kendi özel ihtiyaçlarına göre sistem üzerinde değişiklikler yapabileceğini ve ticari bir amaç gütmeyeceğini sözlerine ekledi. Özsoy ayrıca, sistemin yaygınlaşması ve kullanıcılar arasında etkileşim sağlaması için özel bir internet sitesi kurduğunu duyurdu. Bu platform sayesinde kullanıcılar, kendi taşıdıkları kişisel kitlerden elde ettikleri hava kirliliği verilerini diğer kullanıcılarla paylaşarak, toplu bir erken uyarı sistemi oluşturuyor. Özsoy, "Siz taşıdığınız kişisel kitin bilgisini göndererek, başkasına 'Ben buraya gitmeyeyim, hava kirliliği çok yüksekmiş' şeklinde önceden önlem alma imkanı sunuyorsunuz," açıklamasını yaptı. TEKNOFEST birinciliği ile kazandığı para ödülünü de projenin daha da geliştirilmesine harcayacağını belirten Özsoy’un proje danışmanı kimya öğretmeni Gülseren Coşkun ise, Özsoy’un sorumluluk bilincinin diğer öğrencilere örnek teşkil ettiğini kaydetti.
