Son Mühür / Yağmur Daştan - İran, İsrail ve ABD arasında tırmanarak devam eden ve bölge sınırlarını aşan savaşın küresel piyasalardaki yansımaları sürerken, Türkiye ekonomisinin bu süreçten nasıl etkileneceğine dair kritik uyarılar geldi. Eski TCMB Uzmanı Dr. Ayhan Bülent Toptaş, devam eden çatışmaların Türkiye'nin risk primlerini ve enerji maliyetlerini doğrudan hedef aldığını belirterek, sürecin uzamasının kalıcı ekonomik hasarlar bırakabileceğini söyledi.
“Süre uzarsa etkilerini görmeye başlarız”
Bölgedeki krizin Türkiye ekonomisi üzerindeki ilk etkisinin risk primlerinde görüldüğünü ifade eden Dr. Ayhan Bülent Toptaş, “Her şeyden önce takip etmemiz gereken şey CDS’ler. Bölgedeki bu kriz, bizim CDS’lerimizi yukarı çekti. Tabii bu da dışarıdan borçlanmamızı daha maliyetli hale getirdi. İkinci olarak da petrol faturası ile ilgili çok endişeliyiz. Çünkü Türkiye’de, enerji açısından dışa bağımlıyız. Petrol fiyatları çok yakından takip ediliyor. Bu fiyatların yükselmesi üretimimize doğrudan yansıyabilir ve maliyetlerin artmasına yol açabilir. Akaryakıt ekonominin işlemesi ve ulaşım maaliyetleri açısından çok önemli. Üretim maliyetlerinin artması, enflasyonun artmasına da neden olabilir. Gübre fiyatlarının artmasıyla da tarımı olumsuz etkileme ihtimali var. Her ikisi için de şu anda tedbirler alınıyor fakat bu oynaklık belli bir süre devam edip eski haline gelirse problem olmaz. Sorunun artması sürenin uzamasıyla orantılı. Bir an için petrol fiyatının 120’ye ya da 130’a çıkması tolere edilebilir. Fakat süre uzarsa o zaman ekonomi üzerindeki etkilerini görmeye başlarız. Bu durum bizim cari açığımızın büyümesine yol açabilir” ifadelerini kullandı.
“Pas geçmesini bekliyoruz”
Orta Vadeli Plan (OVP) ve Merkez Bankası enflasyon raporu hazırlanırken petrol fiyatlarının 60 dolar civarında öngörüldüğünü, mevcut tablonun ise tüm planların değişmesine neden olabileceğini kaydeden Toptaş, “Bu hafta Merkez Bankası’nın politika faizi toplantısı var. Orada da bunu pas geçmesini bekliyoruz. Yaklaşık üç hafta önce ‘50 ila 100 puan indirir’ gibi değerlendirmeler vardı. Onlar rafa kalktı. Şimdi ‘Belki de faiz artırır’ gibi ifadeler var. Bu faizlerin de yukarıda kalmasına ve yükselmesine yol açabilecek gelişmeler” mesajı verdi.
“Kritik nokta: Savaş ne kadar sürecek?”
“Uzun bir savaş çeşitli politika tedbirlerini gerektirir” vurgusu da yapan ekonomist Toptaş, “Akaryakıtın pahalılığının önüne geçmek için eşel mobil sistemi getirildi. Devlet gelirlerinde biraz fedakarlık yapıyor ve bunun piyasaya yansıması engelleniyor. Faizler yukarıda tutularak enflasyonun engellenmesi de bir tedbirdir. Ayrıca ayrıntılı telafi çalışmaları da yapılabilir. Fakat buradaki kritik nokta: Bu savaş ne kadar sürecek? Şu anki değerlendirmeler 3 ila 6 hafta arasında gibi görünüyor. Fakat bu uzar giderse ekonomi üzerinde kalıcı etkileri olabilir. 1990’lı yıllarda yapılan Çöl Fırtınası operasyonunun bize etkileri olmuştu. Petrol fiyatları aşırı yükselmişti. Daha önce Körfez Savaşı mağduriyetini yaşamıştık. Burada süre önemli, savaşın yoğunluğu ve bize sıçrayıp sıçramaması önemli. Kısa süren bir sürecin telafisi mümkün olur. Çünkü sonuçta bu savaş, herkesi olumsuz etkileyen bir süreç” diye konuştu.
