İzmir’de Buca İnci-Özer Tırnaklı Fen Lisesi, elektronik atıkları toplayarak sıfır maliyetli ve otomatik odaklama özelliğine sahip akıllı mikroskop geliştirdi. Kimya öğretmeni Bekir Değirmenci ve 9’uncu sınıf öğrencileri Nisa Taş, Yiğit Uyar, Taha Güngör ve Ceren Beyaztaş güç birliği verdi ve atık cihazları bilimsel bir projeye dönüştürdü. Özellikle DVD yazıcılardan, güvenlik kameralarından ve çeşitli elektronik atıklardan toplanan malzemelerle, 200 kat büyüme sağlayan akıllı mikroskop tasarlandı. İzmir İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nün desteğiyle TÜBİTAK 4006-C Bilim Fuarları Festivali’nde sergilenen bilim projesi, oldukça beğeni topladı.
“Sıfır maliyetle tamamladık”
Proje hakkında bilgiler veren kimya öğretmeni Değirmenci, "Okullarda çoğunlukla klasik mikroskoplar çok çabuk dağılabiliyor ya da odaklamasını elle yapılması gerekiyor ve maliyetli bir ürün. Biz de CD yazıcının kızak sistemi, içindeki motor ya da kullanılmayan bozulmuş üç boyut yazıcıların motorları ve kamera lensleri gibi atık malzemelerini kullanarak ve biraz da yazılım desteğiyle kendi kendine odaklayan sonucunda da görüntüyü netlik sağlayan bir akıllı mikroskop yaptık. Bu projeyi sıfır maliyet ile tamamladık. Bu ise elektronik atıkların değerlendirmesi ve sürdürebilirlik açısından önemliydi" dedi.
“Amacımız sürdürülebilirliğe katkı sağlamak”
Projenin tasarlanma sürecine ilk etapta malzeme arayışıyla başladıklarını belirten Değirmenci, bu kapsamda çok fazla hurdacı gezdiklerini belirtti. Her türlü zorlu hava şartlarında dahi arayışlarını sürdürdüklerini belirten Değirmenci, “Bazen yağmurda bile dışarıda atık malzeme aradık. Projeye aralık ayı sonunda başladık ve mayısta bitirdik. İnsanlara evlerinde atıkları var mı diye sorduk, soruşturduk. Okul içerisindeki kullanılmayan kameraları tek tek inceledik. Çocukların hepsine ayrı bir görev düştü. Kimisi yazılımla uğraştı, kimisi üretimi yaptı. Esas parçaları toplayınca yazılımla beraber süreç hızlı gitti. Çocuklar üretimden yazılıma kadar sıfırdan öğrendiler. Şu anki mikroskop prototip ve 200 kat anca büyütüyoruz. İlerideki hedefimiz bir okuldaki öğrenciye verdiğimiz eğitim sonucunda topladığı malzeme ve yapacağı yazılımla birlikte kendi mikroskobunu ya da projesini yapabilmesi. Bu bir Savunma Teknolojileri Mühendislik (STM) projesi, bir soruna çözüm bularak bunu matematik, fen ya da sanatla birleştirebilirler. Amacımız da hem bu beceriyi, bilgiyi kazandırmak hem de sürdürülebilirliğe katkı sağlamak" diye konuştu.
“İleride pilot olmak istiyorum”
Dokuzuncu sınıf öğrencisi 15 yaşındaki Taha Güngör, “Okulumuzda bozulmuş birkaç mikroskop vardı ve mikroskopların maliyetleri de çok yüksekti. Biz de hem elektronik çöpleri kullanarak geri dönüşüme destek sağlamak hem de okullarımıza faydalı bir cihaz yapmak için böyle bir proje yapmaya karar verdik. Mikroskobu yaparken pet bardak, çerçeve camı, DVD yazıcının kızak sistemi, DVD yazıcının mercekleri, güvenlik kamerası lensi bulduk. Kullanılan bir kamera modülü ile beraber görüntüyü bilgisayara aktarabildik. Motorla beraber mikroskobun aşağı yukarı hareketini sağladık. Şu anda zımpara ve para gibi pürüzlü yüzeyleri çok net bir şekilde görüntüleyebiliriz. Ya da insan gözünüzle görülmeyenleri büyüterek netleşebiliriz. Hedefimiz bu mikroskobu geliştirerek insan hücre duvarını uzaktan inceleyebilmek. İleride ise uçak mühendisi veya savaş pilotu olmak istiyorum" dedi.
“Tıp dünyasına katkımız olur diye düşündük”
Öğrencilerden Ceren Beyaztaş (14) ise “Proje sayesinde okul arkadaşlarımızla daha çok yakınlaşmış olduk” diyen 14 yaşındaki öğrenci Ceren Beyaztaş da “Ailem, arkadaşlarım projelerde yer aldığımız için bizi desteklediler. Biz de projeyi yaparken hem çok düşünüp çalıştık hem de çok eğlendik. Boş zamanlarımızda hocam ve arkadaşlarımla birlikte çalışıp proje üstüne fikir ürettik. Biz daha ileride insan hücre duvarını görüntüleyebilecek kadar geliştirmek istiyoruz. Bu sayede hastalıklı hücreleri tespit ederek tıp dünyasına da bir katkımız olur diye düşünüyoruz. Aynı zamanda sıfır maliyetli bir mikroskop olduğu için de diğer arkadaşlarımıza, farklı okullarda uygun fiyatlarda yapabilecekleri bir fikir sağlamış olduk" diye konuştu.
