İzmir'in eski adı, kent tarihine merak duyanların en çok araştırdığı konuların başında geliyor. Smyrna olarak bilinen bu isim, Hitit dönemine kadar inen kutsal bir köke sahip ve yüzyıllar içinde geçirdiği dönüşümle bugünkü İzmir'e ulaştı.
İzmir'in eski adı nedir?
Şehrin antik çağdaki adı Smyrna. Yunanca Σμύρνη olarak yazılan bu isim, Eolyalı yerleşim döneminden başlayarak Roma, Bizans ve erken Osmanlı dönemlerine kadar binlerce yıl boyunca kullanıldı. Tarihçiler, kelimenin daha erken biçimlerinin Smira, Lesmira, Zmirra, İsmira, Samorna veya Smurna olduğunu öne sürüyor. Latince ve Batı dillerinde uzun süre Smyrna olarak yaşayan ad, 1930'dan itibaren uluslararası alanda yerini İzmir'e bıraktı.
İzmir'in eski adı Smyrna nereden geliyor?
Smyrna kelimesinin kökeni hakkında birden fazla görüş bulunuyor. En güçlü iddia, ismin Hitit kökenli olduğu ve kentin yakınındaki Halkapınar kaynağı ile burada oluşan kutsal gölcükten türediği yönünde. Bu kaynağın ilk yerleşimciler tarafından "Ana Tanrıça Kaynağı" olarak görüldüğü ve şehrin adının da buradan geldiği düşünülüyor. Bir başka rivayete göre Smyrna, Kıbrıs Kralı Kinyras'ın kızının adı. Üçüncü bir efsane ise Smyrna'nın bir Amazon kraliçesi olduğunu, Samsun yakınlarından yola çıkıp İzmir'e gelerek kente kendi adını verdiğini anlatıyor. Mür ağacı (Myrrha commifera) bağlantısı da etimolojik kaynaklar arasında gösteriliyor.
İzmir'in eski adı Smyrna nasıl bugünkü hale dönüştü?
Türklerin bölgeyle tanışması 11. yüzyılın sonlarında başladı. Çaka Bey döneminden itibaren süreç içinde Smyrna kelimesi Türkçe söyleyişe uydu. Kelimenin başına bir "İ" sesi geldi ve önce "İsmir" olarak telaffuz edilmeye başlandı, ardından bugün bildiğimiz "İzmir" biçimine dönüştü. Bu dönüşüm, kentin 1426'da kesin olarak Osmanlı egemenliğine geçişiyle birlikte tamamlandı. Osmanlı Türkçesinde şehir ازمير yazımıyla kayda geçti.
İzmir'in eski adı hangi dönemlerde kullanıldı?
Smyrna ismi MÖ 3000'lere uzanan ilk yerleşim katmanlarında bile mevcuttu. Aiol göçleriyle şekillenen kent, MÖ 800 dolaylarında İonialıların eline geçti ve antik çağın en gelişmiş polislerinden biri haline geldi. MÖ 600 yıllarında Lidya Kralı Alyattes tarafından yıkıldı; Büyük İskender'in MÖ 334'teki seferinden sonra Pagos (bugünkü Kadifekale) eteklerine taşınarak yeniden kuruldu. Roma döneminde "Asya Eyaletinin İncisi" olarak anıldı. İngilizce ve diğer Batı dillerinde Smyrna adı 20. yüzyıla kadar yaşadı ve ancak 1930'larda yerini İzmir'e bıraktı.
