İzmir'in en büyük firmaları arasında zirvenin sahibi Star Rafineri oldu. SOCAR'a bağlı şirket, 224 milyar 226 milyon TL'lik üretimden satış rakamıyla listenin tepesindeki yerini korudu. İkinci sırada 215 milyar 640 milyon TL ile Tüpraş İzmir Rafineri Müdürlüğü, üçüncü sırada ise 47 milyar 212 milyon TL ile Petkim Petrokimya yer aldı.
İzmir'in en büyük firmaları listesinde ilk 10 kim?
Sıralamanın geri kalanı da ağırlıklı olarak Aliağa ve çevresine yaslanıyor. İlk 10'a giren diğer firmalar şöyle: İzmir Demir Çelik, Philip Morris Tütün, JTI Tütün Ürünleri, Abalıoğlu Yağ Sanayi, Abalıoğlu Lezita Gıda, Kardemir Çelik ve Ravago Petrokimya.
Yani liste, sadece petrol ve petrokimya değil; tütün, gıda ve demir-çelik gibi farklı kollardan da güçlü isimlere kapı açıyor. Buna rağmen tablo, kentin sanayi DNA'sının ağır sanayiye sıkıca bağlı olduğunu da gösteriyor.
İzmir'in en büyük firmaları hangi sektörlerde yoğunlaşıyor?
EBSO Yönetim Kurulu Başkanı Ender Yorgancılar'ın paylaştığı tabloya göre ilk 100 firmanın yüzde 82,3'ü kimya, plastik, gıda, demir-çelik, metal ve döküm gibi ağır sanayi kollarında faaliyet sürdürüyor. Bu oran, İzmir'in üretim haritasında hangi sektörlerin omurgayı oluşturduğunu net biçimde ortaya koyuyor.
İhracat tarafı da en az ana sıralama kadar dikkat çekici. İlk 100 firmanın 92'si dış satım yapıyor, 64 firma kâr açıkladı, 55 firma ise Ar-Ge çalışmalarını sürdürüyor. Listede yer alan yabancı sermayeli firma sayısı ise 25.
Tanıdık markalar listenin orta sıralarını dolduruyor
Üst sıralardaki rafineri devlerinin ardından, kentin gündelik ekonomisine yön veren tanıdık isimler de listede yerini aldı. Ege Seramik, Bak Ambalaj, Norm Civata, Hidromek, Tukaş Gıda, Çamlı Yem, Felda Iffco Gıda ve Roteks Tekstil bunların başında geliyor.
Otomotiv yan sanayi, ambalaj ve tarım-gıda kolları sıralamanın orta bölümünü dolduruyor. Yani İzmir sanayisi yalnızca büyük rafinerilere yaslanmıyor; tabana yayılmış güçlü bir KOBİ ağıyla da ayakta duruyor.
EBSO Başkanı'ndan 2024 değerlendirmesi
Yorgancılar, 2024'ü sanayici cephesinden bakınca kayıp bir yıl olarak nitelendirdi. Dezenflasyon politikaları, parasal sıkılaşma ve hem iç hem dış talepteki yavaşlama, üreticinin üzerinde ciddi bir baskı oluşturdu.
Üretimden satışlar reel olarak geriledi, maliyet kalemleri ise tam tersi yönde arttı. Buna rağmen İzmir'in en büyük firmaları listesi, kentin küresel ticarette hâlâ kritik bir merkez olduğunu kanıtlıyor. Üstelik rakamlar, sanayinin zor bir yıla rağmen üretim gücünü büyük ölçüde koruduğunu da işaret ediyor.
