zmir'de Kiraz nereye bağlı sorusunun yanıtı net: İzmir Büyükşehir Belediyesi. Müstakil bir ilçe olan Kiraz, 1 Ocak 1948 tarihinden itibaren İzmir iline doğrudan bağlanmış durumda; bu tarihten önce ise uzun yıllar Ödemiş'in bir bucağı konumundaydı.
Kiraz hangi ile bağlı?
Kiraz, idari açıdan İzmir Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı bir ilçe. Şehir merkezine yaklaşık 148 kilometre uzaklıkta konumlanan ilçe, kentin en doğu ucunda yer alıyor. Yüzölçümü 573 kilometrekare olan Kiraz, doğusunda Manisa'nın Alaşehir, batısında Ödemiş, kuzeyinde Salihli ve güneyinde Aydın'ın Beydağ ilçeleriyle komşu.
2022 verilerine göre nüfusu 43 bin 510 olan Kiraz, 52 köyüyle birlikte yönetiliyor. İlçe ekonomisi büyük ölçüde tarım ve hayvancılığa dayalı; yörede yetişen patates, tütün, pamuk, zeytin, kestane, ceviz ve üzüm temel geçim kaynakları arasında. Kiraz Belediyesi bağlı olduğu büyükşehir belediyesiyle koordineli biçimde hizmet veriyor.
Kiraz ne zaman ilçe oldu?
Kiraz'ın ilçeleşme tarihi 1948 yılına dayanıyor. 18 Haziran 1947 tarih ve 6635 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 11 Haziran 1947 tarihli 5071 sayılı "Yeniden 15 İlçe Kurulması Hakkında Kanun"la 1 Ocak 1948 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere İzmir iline bağlı bir ilçe olarak kabul edildi. Bu tarihe kadar Ödemiş'in bir bucağı konumunda bulunan yerleşim, kanunla birlikte müstakil idari yapısına kavuştu.
İlçenin bugünkü adı da bu dönemden geliyor. Cumhuriyet öncesinde "Keles", "Kelas" veya "Kilas" adıyla anılan kasaba, 1948'deki ilçeleşmeyle birlikte resmi olarak "Kiraz" adını aldı. İsim değişikliğinin temelinde halk dilindeki söyleyiş ve yöreye özgü meyve geleneği yatıyor.
Kiraz adı nereden geliyor?
İlçe ismiyle ilgili köklü bir tarih var. MÖ 8. yüzyılda İzmir ve çevresinde yaşayan İonlar, sert kıştan koruyan barınak anlamında bölgeye "Klaos" veya "Kleos" adını vermişti. Bizans döneminde "çanak ova" anlamına gelen "Kilos" olarak anılan bölge, MS 2. yüzyıldan sonra "Kilbis" ve "Koloe" adlarıyla da kayıtlara geçti.
1300'lü yıllarda Aydınoğulları Beyliği'nin egemenliğine giren bölge, Türk hâkimiyeti döneminde "Keleş" (güzel yer) adıyla anılmaya başlandı. Bu kelime zamanla halk ağzında "Keles" şekline dönüştü ve Osmanlı kayıtlarında uzun süre bu adla yer aldı. 1948'deki ilçeleşmeyle birlikte ad değiştirilerek "Kiraz" olarak güncellendi.
Kiraz'da gezilecek yerler hangileri?
İlçe, antik dönemden bugüne uzanan zengin bir kültürel birikime sahip. Hisar Köyü'ndeki Asar Kalesi, Roma ve Bizans dönemine ait surlarıyla bölgenin en önemli tarihi yapısı; Aydınoğulları ve Osmanlı dönemlerinde de onarım gören kale, kaba ve moloz taş tekniğiyle inşa edilmiş. Başaran Köyü sınırlarındaki Erenler Tepesi Tümülüsü, Baretta Antik Kenti, Kale Antik Kent Gymnasium kalıntıları ve Yağlar Kalesi diğer tarihi adresler arasında bulunuyor.
Dini mimari açısından ilçe merkezindeki İsa Bey (Ulu) Camii ile Sarıkaya Köyü Camii dikkat çeken yapılar. Haliller Çeşmesi ise Osmanlı dönemi taş işçiliğini yansıtıyor. İlçenin sembolü kabul edilen "Okka Taşı" da meraklılarının uğrak noktası.
Doğal güzellikler tarafında Bozdağ'ın güney yamacına kurulu konumu sayesinde her mevsim farklı bir manzara sunan ilçe, Küçük Menderes Nehri'nin doğduğu yer olarak da biliniyor. Nehir, Bozdağ zirvelerinden inip Kiraz'ı en temiz ve bakir haliyle terk ediyor. İlçe sokakları ve çarşısı iç içe geçmiş yapısıyla geleneksel Ege kasabası havasını koruyor.
İzmir'in saklı kalmış ilçelerinden biri olarak Kiraz, hem köklü tarihi hem de bozulmamış doğasıyla farklı bir rota arayanlar için sakin bir tatil adresi olarak öne çıkıyor. 1948'den bu yana İzmir Büyükşehir Belediyesi'ne doğrudan bağlı olan ilçe, kendine özgü kimliğini bugün de koruyor.
