Kordon'da sakin bir sabah yürüyüşüyle başlayacak o stressiz günlerin hayalini kuran binlerce insan, aslında yasal mevzuatın kalın kitaplarında saklı karmaşık bir hesabın tam ortasında duruyor. Yılların emeğinin karşılığını almak her zaman tek ve sabit bir formüle bağlı olmuyor. Yasal çerçevenin farklı yıllarda uğradığı değişimler, her bir bordrolunun durumunu adeta parmak izi gibi benzersiz ve şahsına münhasır kılıyor.
3600 Günle Emeklilik Kimleri Kapsıyor?
Kemeraltı'nda yıllarını tezgaha veren esnafın da, Çiğli'de fabrikalarda mesai harcayan işçinin de en çok merak ettiği konu 3600 günle emeklilik. "Maaşımı alır, köşeme çekilirim" düşüncesi ne yazık ki herkes için geçerli değil. Sistem bu hakkı yalnızca 8 Eylül 1999 ve öncesinde 4A kapsamında ilk sigortası yapılan eski topraklara tanıyor. 15 yıllık sigorta süreniz ve 3600 gün priminiz varsa kısmi emeklilik hakkı doğuyor. Ama dikkat; primleri hangi tarihte tamamladığınız yaş sınırını belirliyor, yani kafanıza göre 58 yaşında dilekçe veremeyebilirsiniz.
Malulen Emeklilik İçin İstenen 1800 Gün
Bazen hayat beklenmedik sürprizler yapıyor; iş kazaları veya ağır hastalıklar insanı bir anda çalışma hayatından koparıveriyor. İzmir'de alın teriyle geçinen bir vatandaş sağlığını kaybettiğinde, 1800 gün prim yatırmış olması onu güvence altına alıyor. Bu rakam sıradan bir yaşlılık emekliliği değil, bütünüyle sağlık kurulu raporuna dayalı bir malullük maaşıdır. En az 10 yıl sigortalı olmak şartı aransa da, kişi günlük ihtiyaçlarını bile tek başına karşılayamayacak durumdaysa o 10 yıl kuralı aranmadan 1800 günle maaş bağlanıyor.
Yeni Kuşağın 5400 Gün Maratonu
İş hayatına biraz geç atılanlar veya 1 Mayıs 2008 sonrasında ilk kez sisteme giren İzmirliler için maraton çok daha farklı bir tempoda koşuluyor. Yeni sistemde kısmi yaşlılık aylığına hak kazanabilmek için prim şartı 4600 günden start alıyor ve belirlenen takvime göre 5400 güne kadar çıkıyor. Doğal olarak prim gününün artması, yaş şartının da ileriye doğru esnemesine neden oluyor. Bu yüzden kulaktan dolma hesaplar yerine, e-Devlet üzerinden kendi başlangıç tarihinize ve yatırılan gün sayınıza bakarak ilerlemek en sağlam yol oluyor.
