Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı olarak tescillenen çalgı yapım ustası Osman Tokatlı (40), 8 yaşında tanıştığı ney ile 19 yıldır hem icra hem de üretim alanında mesleğini sürdürüyor. Tokatlı, “Her neyzen kendi enstrümanını yapmalı” anlayışının kendisini çalgı yapımına yönlendirdiğini belirtti.
Ney’e çocuk yaşta ilgi
Türk musikisi ve tekke müziğinin vazgeçilmez enstrümanı olan ney, üflemeli çalgılar arasında öğrenilmesi en zor enstrüman olarak biliniyor. Osman Tokatlı, çocukluk yıllarında bu zorlu enstrümana ilgi duymaya başladığını ve 11 yaşında ders almaya başladığını aktardı. Tokatlı, “Çok sayıda ustadan etkilenerek musiki korolarına katıldım. Zamanla ney benim mesleğim hâline geldi. Her üfleyenin sesinin farklı olması, beni kendi neyimi yapmaya teşvik etti” dedi.
Çırak yetiştirmek zor
Tokatlı, 2010 yılında Tarihi Kemeraltı Çarşısı’nda açtığı dükkânda 14 yıl boyunca ney yapımı ve üfleme dersleri verdiğini söyledi. Ancak günümüzde sabır ve tahammül eksikliği nedeniyle çırak yetiştirmenin güç olduğunu dile getirdi: “Ders verdiğim öğrenciler çalmayı öğrenmek istiyor, yapımı öğrenen yok. Kendi yeğenim bile ilk denemede bırakmıştı. Bu işe olan sevgimle, elimden geldiğince hem sevdirmeye hem de öğretmeye çalışıyorum.”
Neyin yapımı ve kamışın önemi
En kaliteli ney kamışlarının Hatay Samandağ, Aydın Germencik ve Kuzey Kıbrıs’ta yetiştiğini söyleyen Tokatlı, kamışların kendileri tarafından kesilip en az iki yıl gölgede kurutulduğunu anlattı. Tokatlı, “Kuruyan kamışları ateşle düzeltmek gerekiyor. Ney sadece bir kez ateşe tutularak düzeltilebiliyor; ikinci kez tutarsanız kırılıyor. 19 yılda yüzlerce kamışı açtım ve ney ürettim” ifadelerini kullandı.
Neyin kendisi ve Türk müziğindeki yeri
Tokatlı, ney çalmayı ana enstrümanı olarak gördüğünü belirterek, diğer enstrümanlarla karşılaştırıldığında neydeki bağın farklı olduğunu söyledi. “Kanun, gitar gibi çeşitli enstrümanlar çalıyorum ama ana sazım ney. Üflemesi de yapımı da zor olmasına rağmen bir daha dünyaya gelsem yine ney seçerdim. Türk musikisi kadim bir sanat ve ruhumla doğrudan bağ kuruyor. Neyin hem bende hem Türk müziğinde ayrı bir yeri var” dedi.
