Geçmişten gelen bir yankı olarak günümüze ulaşan hallaç tokmağının o kendine has sesi, şimdilerde modern hayatın gürültüsü arasında günden güne yitip gidiyor. Bir zamanlar evlerin kışa hazırlık telaşında başrol görevinde olan yorgancılık ve hallaçlık, bugün sadece birkaç emektar ustanın ellerinde günümüzde varlığını sürdürüyor.
Eskiden yorgancılık sadece bir zanaat değil; derin bir ustalık bağıydı. Ahilik kültüründe usra ve çırak ilişkisiyle harmanlanan bu bağda, zamanla sanata gönül verenlerin sayısı azalırken eskilerinin sıcak pamuğunun yerini ise sentetik elyaf ve fabrikasyon ürünler almış durumda. İzmir’in emektar ustaları Mehmet Pehlivan ve Reşat Altay, bu köklü kültürel mirasın dününü ve bugününü anlatırken mesleğinin inceliklerini de paylaştı.
İyi yorganın sırrını paylaştı
60 yıldır yorgan ustalığı yapan Mehmet Pehlivan, “İyi bir yorganın sırrı, malzemeye duyulan saygıdır” dedi. Pehlivan, Doğal yün ve pamuğun hallaç yayında kabartılmasıyla başlayan süreç, kılıfın içine serilmesi ve ardından iğneyle ilmek ilmek işlenmesiyle devam eder. Bu sadece bir dikiş değil; yelpaze, fiyonk, tavus kuşu, güneş gibi motiflerle bezenmiş birer sanat eseridir. Her motifin bir anlamı, her dikişin bir alın teri vardır” ifadelerini kullandı.
“Durum oldukça vahim”
Meslekte 48 yılı geride bırakan Reşat Altay ise seri üretimin gölgesinde verdikleri doğallık mücadelesine vurgu yaptı. Altay, “Bir usta gözüyle bakıyorum; durum oldukça vahim. Doğal yünün ve pamuğun insan sağlığı üzerindeki olumlu etkileri, vücut ısısını dengelemesi, nefes alması ve sentetik olmaması, ne yazık ki modern konforun gölgesinde kalıyor” dedi.
Ömrünü iğne ve iplik arasında tüketen Reşat Altay, el emeğinin makine karşısındaki üstünlüğünü vurgulayarak yeni nesle şöyle seslendi: "Biz sadece yorgan dikmedik, biz sıcak bir yuvanın, deliksiz bir uykunun temelini attık. El emeği, makinenin asla taklit edemeyeceği bir enerji taşır. Bir gün o fabrikasyon ürünler sizi yorduğunda, yeniden doğala ve emeğe döneceksiniz; umarım o gün geldiğinde iğneyi tutacak bir usta bulabilirsiniz."
