İzmir’in Ödemiş ilçesinde yürütülen bilimsel araştırmalar, Batı Anadolu’ya özgü yeni bir bitki türünü ortaya çıkardı. Ovacık Platosu’nda tespit edilen ve “İzmir göbek otu” adı verilen tür, Türkiye’nin ilk endemik göbek otu olarak bilimsel literatüre girdi.
Uluslararası literatürde yerini aldı
Ege Üniversitesi (EÜ) ile Hacettepe Üniversitesi (HÜ) akademisyenlerinin ortak çalışmasıyla tanımlanan bitkiye, bilimsel olarak Umbilicus choripetalus adı verildi. Uluslararası hakemli bir bilimsel dergide yayımlanan çalışma ile tür resmen literatüre kazandırıldı. Arazi çalışmaları, morfolojik incelemeler ve tür tanımı EÜ Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve Dr. Tuğkan Özdöl tarafından gerçekleştirildi. Türün genetik ve filogenetik analizleri ise HÜ Fen Fakültesi’nden Dr. Barış Özüdoğru ve Dr. Ilgın Deniz Can tarafından yapıldı.
Ayırt edici özelliği taç yapraklarında
Yeni türün, göbek otu grubundaki diğer türlerden belirgin şekilde ayrıldığını belirten Prof. Dr. Hasan Yıldırım, bitkinin özellikle taç yapraklarının tabana kadar tamamen ayrık olmasının dikkat çekici bir özellik olduğunu ifade etti. Yıldırım, yapılan DNA ve morfolojik çalışmaların, bu bitkinin dünyada bilinen hiçbir göbek otu türüyle bire bir örtüşmediğini ortaya koyduğunu kaydetti
Yakın akrabaları Ortadoğu ve Afrika’da
İzmir göbek otunun, Mardin’de yayılış gösteren Umbilicus tropaeolifolius ile Sudan’da sınırlı bir alanda bulunan Umbilicus paniculiformis türleriyle yakın akraba olduğu belirlendi. Ancak yapılan genetik analizler ve yapısal farklılıklar, yeni türün bu iki bitkiden net biçimde ayrıldığını gösterdi.
Türkiye’de göbek otu sayısı sekize yükseldi
Dünya genelinde toplam 16 göbek otu türü bulunduğunu aktaran Prof. Dr. Yıldırım, bu keşifle birlikte Türkiye’deki tür sayısının 8’e yükseldiğini söyledi. Umbilicus choripetalus, aynı zamanda Türkiye sınırları içinde yayılış gösteren tek endemik göbek otu olma özelliğini taşıyor.
Popülasyon hassas, koruma çağrısı yapıldı
Arazi çalışmalarında türün yaklaşık 550 bireyden oluşan sınırlı bir popülasyona sahip olduğu tespit edildi. Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN) kriterlerine göre hassas kategoride değerlendirilen bitkinin, olası madencilik veya taş ocağı faaliyetleri nedeniyle risk altında olduğu belirtildi. Uzmanlar, yalnızca Ödemiş’te bulunan bu nadir türün korunması için bölgenin özel koruma altına alınmasının önemine dikkat çekti.
