ABD’nin, Birleşmiş Milletler (BM) kuruluşu Dünya Sağlık Örgütü’nden (DSÖ) ayrılma sürecini resmen tamamladığı bildirildi. ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı (HHS), Başkan Donald Trump’ın ayrılma kararının üzerinden bir yıl geçmesinin ardından DSÖ ile 78 yıldır süren üyeliğin sona erdiğini duyurdu. Açıklamada, DSÖ’ye aktarılan tüm Amerikan fonlarının kesildiği ve kuruluşta görev yapan ABD’li personelin geri çağrıldığı kaydedildi.
Böylece Trump’ın ikinci döneminin ilk gününde imzaladığı kararnameyle başlayan DSÖ’den çekilme süreci resmen tamamlanmış oldu. DSÖ verilerine göre ABD’nin kuruma olan borcunun 130 milyon doları aştığı belirtilirken, ABD’li yetkililer çekilme işleminin tamamlandığını ancak sürecin “tam ve sorunsuz” ilerlemediğini ifade etti.
Öte yandan uzmanlar, bu kararın ABD’nin diğer ülkelerden salgınlara ilişkin erken uyarı sağlayan kritik sağlık verilerine erişiminde boşluklara yol açabileceğine dikkat çekti. Georgetown Üniversitesi’nden halk sağlığı hukuku uzmanı Lawrence Gostin ise ABD’nin DSÖ’den ayrılmasının küresel salgınlarla mücadeleyi zayıflatacağını ve ABD’li bilim insanları ile ilaç şirketlerinin yeni tehditlere karşı aşı ve tedavi geliştirme kapasitesini olumsuz etkileyeceğini belirtti. Gostin, “Bana göre bu, hayatım boyunca alınmış en yıkıcı başkanlık kararlarından biri” değerlendirmesinde bulundu.
680 milyon dolar destek sağlıyordu
DSÖ’nün kurulmasında öncü ülkelerden biri olan ve uzun yıllar örgütün en büyük finansal destekçileri arasında yer alan ABD, resmi kayıtlara göre kuruma her yıl yaklaşık 111 milyon dolar aidat ile 570 milyon dolar gönüllü katkı sağlıyordu. DSÖ ise mpox, Ebola ve çocuk felci gibi küresel sağlık risklerine karşı müdahaleleri koordine ediyor, yoksul ülkelere teknik destek sunuyor, aşı ve tedavilerin dağıtımına katkı veriyor ve yüzlerce hastalık için rehber niteliğinde ilkeler yayımlıyor. Örgüte dünyadaki ülkelerin neredeyse tamamı üye olarak katılıyor.
Uzmanlar, ABD’nin çekilmesinin çocuk felcinin tamamen ortadan kaldırılması, anne ve çocuk sağlığı programları ile yeni virüslerin erken tespiti gibi küresel sağlık çalışmalarını ciddi ölçüde sekteye uğratabileceği uyarısında bulundu. ABD Bulaşıcı Hastalıklar Derneği Başkanı Dr. Ronald Nahass ise bu kararı “dar görüşlü” ve “bilimsel açıdan sorumsuz” olarak değerlendirdi.
Neler yaşandı?
Donald Trump, göreve başlamasının hemen ardından ABD’nin, Birleşmiş Milletler (BM) bünyesinde yer alan Dünya Sağlık Örgütü’nden (DSÖ) çekilmesini öngören başkanlık kararnamesine imza atmıştı. Kararnamede çekilme gerekçeleri olarak, “örgütün Wuhan/Çin kaynaklı Kovid-19 salgınını ve diğer küresel sağlık krizlerini kötü yönetmesi, gerekli reformları hayata geçirmemesi ve DSÖ’nün üye ülkelerin uygunsuz siyasi etkisine karşı bağımsızlığını koruyamaması” ifadelerine yer verildi. Ayrıca metinde, DSÖ’nün ABD’den “haksız biçimde yüksek ödemeler talep etmeyi sürdürdüğü” vurgulandı.
