9 Eylül İzmir’in kurtuluşu, sadece bir şehre değil, bir milletin bağımsızlık azmine de tarih düşen güne tekabül ediyor. O sabah şafakla birlikte İzmir’e ilk giren Türk süvari birliğinin Kordon boyundan Hükümet Konağı’na doğru ilerleyişi, milyonların hafızasına kazınan bir sahne oldu.
9 Eylül İzmir’in kurtuluşu neden önemli?
İzmir, 15 Mayıs 1919’da Yunan ordusu tarafından işgal edildi. Bu işgal, Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun’a çıkışından sadece dört gün önce gerçekleşti ve Milli Mücadele’nin fitilini ateşleyen olay oldu. Üç yıl dört ay süren işgal döneminde şehir ağır tahribata uğradı. Büyük Taarruz’un başladığı 26 Ağustos 1922’den itibaren Türk Ordusu hızlı bir ilerleyişle Yunan kuvvetlerini batıya doğru sürdü.
Başkomutan Mustafa Kemal Paşa’nın “Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz’dir. İleri!” emriyle başlayan taarruz, iki haftada İzmir kapılarına dayandı. 9 Eylül 1922 sabahı Türk süvarileri Bornova üzerinden şehre girdi. Yüzbaşı Şerafettin Bey komutasındaki 2. Süvari Tümeni’ne bağlı birlikler, Hükümet Konağı’na Türk bayrağını çekti. Bu bayrak çekilişi zaferin sembolik anı olarak tarihe geçti.
9 Eylül günü neler yaşandı?
Türk ordusunun İzmir’e girişi saat 10.30 sıralarında oldu. Yüzbaşı Şerafettin Bey, Kordon boyunca ilerleyerek Hükümet Konağı’na ulaştı. Vali Konağı’nda Yunan bayrağı indirildi ve yerine Türk bayrağı çekildi. Aynı gün öğleden sonra Kazım Özalp ve Kemalettin Sami Paşa komutasındaki ana kuvvetler de şehre girdi. Mustafa Kemal Paşa ise 10 Eylül günü İzmir’e ulaşarak şehirdeki kumandanlığı üstlendi.
13 Eylül’de Rum ve Ermeni mahallelerinde başlayan büyük yangın, şehrin büyük bölümünü küle çevirdi. Yangının sorumluluğu tartışmalı olmakla birlikte, bu felaket sonrası İzmir’in yeniden imarı uzun yıllar sürdü.
İzmir’de 9 Eylül nasıl kutlanıyor?
Her yıl 9 Eylül, İzmir’de büyük bir coşkuyla kutlanıyor. Kurtuluş yürüyüşü geleneksel olarak Kadifekale’den Cumhuriyet Meydanı’na doğru düzenleniyor. Gündoğdu Meydanı’nda konserler, meşaleli yürüyüşler ve kültürel etkinlikler yapılıyor. Kent ışıklandırmaları, vapur geçitleri ve havai fişek gösterileri günün simgesi haline gelmiş durumda.
9 Eylül’ün tarihi mirası
9 Eylül tarihi, sadece kent hafızasında değil, ulusal bellekte de özel bir yere sahip. Bu gün, İzmir Fuarı’nın açılış günü olarak da Cumhuriyet’in ilk yıllarından beri kutlanıyor. Ayrıca İzmir’deki Dokuz Eylül Üniversitesi ve pek çok kurum, adını doğrudan bu kurtuluş gününden alıyor. Kurtuluş ruhu, bugün hâlâ İzmir’in kimliğinin ayrılmaz parçası sayılıyor.
