Son Mühür- ABD Başkanı Donald Trump, Grönland’ın satın alınması süreciyle ilgili Danimarka ve Avrupa ülkeleriyle yaşanan diplomatik çıkmazda vites yükseltti. Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre’ye gönderdiği ve Washington’daki pek çok Avrupalı diplomata da ulaştırılan mektubunda Trump, Washington’ın küresel barış misyonuna dair ezber bozan bir yaklaşım sergiledi. Sekiz ayrı savaşı sonlandırdığını iddia etmesine rağmen Nobel Barış Ödülü’ne layık görülmemesine sitem eden ABD Başkanı, bu durumun kendisini sadece barış odaklı hareket etme zorunluluğundan kurtardığını ilan etti.
Nobel sitemi ve değişen strateji
Ulusal Güvenlik Konseyi aracılığıyla sızdırılan mektupta, Trump’ın "barış" kavramına dair yeni doktrini dikkat çekiyor. Norveç Başbakanı’na "Sevgili Jonas" hitabıyla seslenen Trump, ödül konusundaki hayal kırıklığını açıkça ifade ederek, bundan böyle önceliğinin yalnızca barış değil, "Amerika Birleşik Devletleri için neyin iyi ve doğru olduğu" olacağını vurguladı. Barışın hala bir öncelik olmaya devam edeceğini ancak tek kriter olmayacağını belirten Trump, bu tutum değişikliğiyle birlikte müttefiklerine karşı daha sert bir tutum takınacağının sinyallerini verdi.
Grönland üzerinde tarihi hak iddiası
Danimarka’nın Grönland üzerindeki egemenliğini "yazılı bir belgeye dayanmayan, sadece yüzyıllar önce bir teknenin kıyıya yanaşmasıyla kazanılmış bir hak" olarak nitelendiren Trump, mülkiyet tartışmasını tarihsel bir zemine taşıdı. Danimarka’nın devasa adayı Rusya ya da Çin’den koruma gücüne sahip olmadığını savunan ABD Başkanı, Amerika’nın da bölgede benzer tarihi ayak izleri olduğunu hatırlattı. Trump’ın argümanına göre, Grönland üzerinde tam ve mutlak Amerikan kontrolü sağlanmadığı müddetçe dünyanın güvenliği tehdit altında kalmaya devam edecek.
NATO ve ekonomik yaptırımlar sarmalı
Mektubunda NATO ile olan ilişkisine de değinen Trump, ittifak için bugüne kadar herkesten daha fazla çaba sarf ettiğini ileri sürerek, artık "sıranın NATO’nun Amerika için bir şeyler yapmasına" geldiğini savundu. Bu ifadeler, savunma iş birliğinin ekonomik ve toprak bazlı taleplerle ilişkilendirileceği yeni bir dönemin habercisi olarak yorumlanıyor. Norveç Başbakanı Støre’nin daha önce yaptığı "müttefikler arasında tehditlerin yeri yoktur" açıklamasına karşılık niteliği taşıyan bu çıkış, transatlantik ilişkilerdeki gerilimin boyutunu gözler önüne seriyor.
Kademeli gümrük vergileri devreye giriyor
Beyaz Saray, Grönland’ın "tam ve mutlak satın alınması" gerçekleşene kadar Avrupa ekonomilerini sarsacak vergi paketlerini uygulamaya koymaya kararlı görünüyor. 1 Şubat itibarıyla Danimarka, Fransa, Almanya, İngiltere, Finlandiya, İsveç ve Hollanda’yı kapsayan yüzde 10’luk ek gümrük vergisi tarifesi yürürlüğe girdi. Trump, bu oranların 1 Haziran’da yüzde 25’e yükseltileceğini taahhüt ederek, müttefiklerini ekonomik bir kıskaca almayı hedefliyor. Arktik bölgesindeki hakimiyet mücadelesinin, önümüzdeki dönemde küresel ticaretin ve jeopolitiğin en kritik maddesi olması bekleniyor.
