Son Mühür / İzmir’in Torbalı ilçesine bağlı Helvacı Mahallesi’nde yapılması planlanan zeytinyağı üretim tesisi projesi, Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) sürecinde iptal edildi. İzmirden Zeytinyağı İthalat İhracat Sanayi Ticaret Limited Şirketi tarafından hayata geçirilmesi öngörülen proje, ilgili mevzuata uygun bulunmadığı gerekçesiyle sonlandırıldı. Helvacı Mahallesi 124 ada 1 parsel üzerinde kurulması planlanan tesisin günlük 25 ton zeytin işleme ve 5 ton zeytinyağı üretim kapasitesine sahip olması hedefleniyordu. Yaklaşık 685 bin 600 lira yatırım bedeliyle planlanan projede, iki fazlı kontinü sistem teknolojisi kullanılarak üretim yapılacağı belirtilmişti. Bu sistemle sezonda toplam 2 bin 500 ton zeytinin işlenmesi ve yaklaşık 500 ton zeytinyağı elde edilmesi öngörülüyordu.
“Tarla vasıflı arazi”
Proje için hazırlanan Proje Tanıtım Dosyası, ÇED Yönetmeliği kapsamında İzmir Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne sunuldu. İnceleme sürecinde ilgili kurumlardan görüş istendi. İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından yapılan değerlendirmede, tesisin kurulmasının planlandığı alanın tarla vasıflı arazi olduğu ve bu nedenle “zeytinyağı imalatı” faaliyetinin uygun bulunmadığı bildirildi. Kurum görüşünde, Tarım Arazilerinin Korunması, Kullanılması ve Planlanmasına Dair Genelge hükümlerine atıf yapıldı. Tarım ve Orman Müdürlüğü’nün olumsuz görüşü doğrultusunda, ÇED süreci Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği’nin ilgili maddesi kapsamında iptal edilerek sonlandırıldı. Yönetmelik, bir projenin gerçekleştirilmesinin ilgili mevzuat bakımından uygun olmadığının tespiti halinde, sürecin hangi aşamada olduğuna bakılmaksızın ÇED sürecinin durdurulmasını öngörüyor.
“Mevzuata uygunluk” gerekçe gösterildi
ÇED dosyasında yer alan bilgilere göre proje alanı, İzmir–Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı’nda “orman alanı” olarak işaretli bir bölgede yer alıyordu. Parsel üzerinde daha önce konut amaçlı kullanılan ve yapı kayıt belgesi bulunan bir yapı bulunduğu, planlanan tesisin ise ticari alan olarak belirlenen bölümde kurulmasının öngörüldüğü ifade edilmişti. Firma tarafından hazırlanan dosyada, zeytinyağı üretimi sırasında oluşacak atıkların ve karasuyun mevzuata uygun şekilde yönetileceği, yerüstü ve yeraltı sularının korunmasına yönelik önlemlerin alınacağı taahhüt edilmişti. Ancak proje, mevzuata uygunluk aşamasında elenmesi nedeniyle hayata geçirilemedi.
İzmir Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından verilen iptal kararıyla birlikte, Torbalı Helvacı Mahallesi’nde planlanan zeytinyağı üretim tesisine ilişkin ÇED süreci resmen sona erdi. Karar doğrultusunda, projeye ilişkin herhangi bir yatırım ya da inşaat faaliyetine başlanmaması gerektiği de bildirildi.
