Hz. İdris, sadece terzilik alanında değil pek çok ilim dalında da insanlığa rehberlik etmiş önemli bir peygamberdir. Yazının icadından astronomiye, matematikten tıbba kadar birçok alanda ilk bilgileri insanlara aktardığı rivayet edilir. Bu özellikleriyle Hz. İdris, İslam geleneğinde "ilimlerin babası" olarak anılır ve medeniyetin temellerini atan isimlerden biri kabul edilir.
Hz. İdris peygamber kimdir?
Hz. İdris, İslam inancına göre insanlık tarihinin ilk dönemlerinde yaşamış peygamberlerden biridir. Kur'an-ı Kerim'de Meryem Suresi 56-57 ve Enbiya Suresi 85-86. ayetlerde ismi zikredilen Hz. İdris, "sıddık" yani doğru sözlü ve "sabırlı" vasıflarıyla övülmüştür. Soy olarak Hz. Adem'in torunlarından olduğu ve Hz. Nuh'tan önce yaşadığı kabul edilir.
İslami kaynaklarda Hz. İdris'in asıl adının "Uhnuh" olduğu, kendisine çokça ders vermesi ve öğretmesi nedeniyle "İdris" lakabının verildiği belirtilir. Arapça'da "ders" kökünden türeyen bu isim, onun eğitimci kimliğini yansıtmaktadır. Hz. İdris'in Babil bölgesinde doğduğu ve hayatının büyük bölümünü Mısır'da geçirdiği rivayet edilir.
Terzilik mesleğini Hz. İdris nasıl başlattı?
Hz. İdris'ten önce insanlar giyim ihtiyaçlarını hayvan derileriyle karşılıyordu. İşlenmemiş veya basit yöntemlerle hazırlanmış deriler, hem konfor hem de hijyen açısından yetersiz kalıyordu. Hz. İdris, Allah'ın kendisine verdiği ilhamla kumaş dokumayı ve bu kumaşlardan elbise dikmeyi öğrendi.
Rivayetlere göre Hz. İdris, iğne kullanarak kumaş parçalarını birleştirmeyi ve insan vücuduna uygun giysiler tasarlamayı insanlara öğretti. Bu buluş, insanlık tarihi için devrim niteliğinde bir gelişmeydi. Artık insanlar mevsim koşullarına göre farklı giysiler yapabiliyor, daha hijyenik ve rahat kıyafetler giyebiliyordu. Terzilik mesleği bu şekilde Hz. İdris'in eliyle kurulmuş oldu.
Hz. İdris'in insanlığa kazandırdığı diğer ilimler
Hz. İdris'in insanlığa katkıları sadece terzilikle sınırlı kalmadı. İslami kaynaklarda onun pek çok ilmin öncüsü olduğu belirtilir:
Hz. İdris, yazıyı ilk kullanan ve insanlara öğreten peygamber olarak kabul edilir. Kalemle yazı yazma sanatını insanlığa o kazandırmıştır. Bu nedenle bazı kaynaklarda "kalemin babası" olarak da anılır. Yazının icadı, bilginin nesilden nesile aktarılmasını mümkün kılarak medeniyetin temellerini attı.
Astronomi ve yıldız ilmi de Hz. İdris'in uğraştığı alanlar arasındaydı. Gökcisimlerini incelemiş, yıldızların hareketlerini takip etmiş ve bu bilgileri sistemli hale getirmiştir. Matematik ve hesap ilminde de öncü çalışmalar yaptığı, sayıları ve hesaplama yöntemlerini insanlara aktardığı rivayet edilir.
Tıp alanında da bilgi sahibi olan Hz. İdris, hastalıkların tedavisi ve şifalı bitkiler konusunda insanlara yol göstermiştir. Tüm bu özellikleri bir arada düşünüldüğünde Hz. İdris'in neden "ilimlerin babası" olarak anıldığı daha iyi anlaşılmaktadır.
Kur'an'da Hz. İdris nasıl anlatılıyor?
Kur'an-ı Kerim'de Hz. İdris'ten iki surede bahsedilmektedir. Meryem Suresi'nin 56 ve 57. ayetlerinde şöyle buyrulur: "Kitap'ta İdris'i de an. Gerçekten o, dosdoğru bir peygamberdi. Onu yüce bir makama yükselttik." Bu ayetler, Hz. İdris'in Allah katındaki yüksek derecesini ve doğruluğunu vurgulamaktadır.
Enbiya Suresi'nin 85 ve 86. ayetlerinde ise Hz. İdris, Hz. İsmail ve Zülkifl ile birlikte anılarak sabredenlerden olduğu belirtilir. Allah'ın rahmetine nail olan ve salih kullar arasına giren bu peygamberler, sabır ve metanetleriyle örnek gösterilmiştir.
Hz. İdris'in göğe yükseltilmesi meselesi
İslami kaynaklarda Hz. İdris hakkında en çok tartışılan konulardan biri, onun göğe yükseltilmesidir. Kur'an'da geçen "Onu yüce bir makama yükselttik" ifadesi, farklı şekillerde yorumlanmıştır. Bazı alimlere göre bu ifade, Hz. İdris'in manevi derecesinin yüksekliğini anlatır. Diğer bazı görüşlere göre ise Hz. İdris, Hz. İsa gibi bedenen göğe kaldırılmıştır.
Hadis kaynaklarında yer alan Miraç hadisesinde Hz. Peygamber'in göklerde Hz. İdris ile karşılaştığı rivayet edilir. Bu rivayete göre Hz. Muhammed, Miraç gecesinde dördüncü kat semada Hz. İdris'i görmüş ve selamlaşmıştır. Bu anlatımlar, Hz. İdris'in İslam geleneğindeki özel konumunu pekiştirmektedir.
Terzilik mesleğinin tarihsel önemi
Hz. İdris'in başlattığı terzilik mesleği, insanlık tarihinde derin izler bıraktı. Giyim, sadece bir ihtiyaç olmaktan çıkarak kültürel ve sosyal bir ifade aracına dönüştü. Toplumlar, kıyafetler aracılığıyla kimliklerini, statülerini ve inançlarını yansıtmaya başladı.
Günümüzde milyarlarca dolarlık bir endüstriye dönüşen tekstil ve moda sektörünün kökleri, binlerce yıl öncesine Hz. İdris'in iğne ve iplikle başlattığı bu basit zanaata dayanmaktadır. Terzilik, el emeğinin ve ustalığın sembolü olarak tarih boyunca saygın bir meslek olma özelliğini korudu.
Hz. İdris'in mirası, sadece terzilik mesleğiyle sınırlı kalmayıp ilim öğrenmenin ve öğretmenin önemini de vurgulamaktadır. Onun hayatı, bilginin insanlığın gelişimi için ne kadar kritik olduğunu gösteren önemli bir örnek teşkil etmektedir.
