Ders zilinin çalması ile birlikte öğrenciler okul yolunu veliler ise mutfağın yolunu tuttu. Akıllardaki soru işaretlerini çözüme kavuşturmak için açıklamalarda bulunan Medicana Sağlık Grubu Beslenme ve Diyet Bölümü’nden Uzm. Dyt. Mısra Aydın, sağlıklı bir beslenme çantasının yalnızca düşük kalorili ürünlerden oluşmaması gerektiğini belirterek çocuklar ve yetişkinler için dengeli beslenmenin temel noktalarını, paketli ürün seçiminde etiket okumanın önemini, gıda güvenliğini ve yoğun tempoda uygulanabilecek pratik önerileri anlattı.
Sağlıklı beslenme çantası nasıl hazırlanmalı?
Ev dışında geçirilen sürenin artması ile birlikte gün içinde tüketilecek öğünlerin önceden planlanmasını ve beslenme çantalarının doğru hazırlanmasını daha önemli hale getirdi. "Sağlıklı bir beslenme çantası, yalnızca kalorisi düşük yiyeceklerden oluşan bir çanta değildir; kişinin gün boyunca enerji, tokluk ve besin ögesi ihtiyacını destekleyen dengeli bir öğün planıdır" diyen Medicana International İzmir Hastanesi Beslenme ve Diyet Uzmanı Diyetisyen Mısra Aydın, beslenme çantasında çeşitlilik ve dengenin esas alınması gerektiğini söyledi.
Protein, karbonhidrat, sebze ve meyve dengesi
Ayrıca Uzm. Dyt. Mısra Aydın, tek bir besin grubuna ağırlık vermek yerine protein, kaliteli karbonhidrat, sebze-meyve, sağlıklı yağlar ve yeterli sıvının bir arada düşünülmesi gerektiğini belirterek "Tam tahıllı ekmek, bulgur veya yulaf gibi kaliteli karbonhidrat kaynakları; yumurta, peynir, yoğurt, tavuk veya kuru baklagiller gibi protein kaynaklarıyla eşleştirilebilir. Öğüne sebze veya meyve, kişinin ihtiyacına göre de çiğ kuruyemiş gibi sağlıklı yağ kaynakları eklenebilir. Burada önemli olan yalnızca tek tek besinlerin sağlıklı olması değil, öğünün bütün olarak dengeli olmasıdır. Protein ve lif içeriği yeterli bir öğün, tokluk süresinin desteklenmesine ve gün içerisinde daha dengeli bir beslenme düzeni oluşturulmasına yardımcı olabilir" diye konuştu.
Çocuklar ve yetişkinler için farklı ihtiyaçlar
Çocuklar ve yetişkinlerin beslenme prensiplerini de ele alan Uzm. Dyt. Aydın, "Tam tahıllı ekmekle hazırlanmış peynirli veya yumurtalı bir sandviç, yanında meyve ve yoğurt gibi bir seçenekle tamamlanabilir. Kuruyemiş gibi besinler ise çocuğun yaşına, tüketim becerisine ve okulun alerji politikalarına göre değerlendirilmelidir. Yetişkinlerde ise çalışma saatleri, fiziksel aktivite düzeyi ve gün içerisindeki diğer öğünler daha belirleyicidir. Özellikle masa başında çalışan bireylerde protein ve lif açısından dengeli, uzun süre tokluk sağlayabilecek öğünler tercih edilebilir" ifadelerini kullandı.
Beslenme çantasında gıda güvenliği uyarısı
Beslenme çantasında gıda güvenliğinin de en az besin seçimi kadar önemli olduğunu vurgulayan Uzm. Dyt. Mısra Aydın,
"Soğuk tüketilmesi gereken yiyeceklerde yalıtımlı beslenme çantası ve yeterli soğuk akü kullanılabilir. Çanta güneş altında veya sıcak ortamlarda bırakılmamalıdır. Sızdırmaz, gıda ile temasa uygun ve kolay temizlenebilen saklama kapları hem hijyen hem de taşıma kolaylığı açısından avantaj sağlar. Sıcak tüketilecek yemeklerde ise uygun bir yemek termosundan yararlanılabilir. Sağlıklı bir öğün hazırlamak kadar, o öğünün güvenli şekilde taşınmasını ve muhafaza edilmesini sağlamak da sağlıklı beslenmenin bir parçasıdır" dedi.
Paketli ürünlerde etikete dikkat
Aydın bir önemli konudan daha benzetti. Paketli ürün seçiminde ambalajın ön yüzündeki ‘fit’, ‘şekersiz’, ‘doğal’, ‘proteinli’ veya ‘hafif’ gibi ifadelere tek başına güvenilmemesi gerektiğini söyleyen Uzm. Dyt. Mısra Aydın, "Porsiyon miktarına da mutlaka bakılmalıdır. Bazı ürünlerde ambalajın tamamı değil, yalnızca bir bölümü bir porsiyon olarak belirtilir.
Protein bar, granola veya meyveli yoğurt gibi ürünler pratik seçenekler olabilir ancak bir ürünün protein içermesi onu otomatik olarak herkes için ideal bir seçenek haline getirmez. Ambalajın ön yüzündeki pazarlama ifadelerinden önce arka yüzündeki içerik ve besin değerleri tablosuna bakılmalıdır.
Glisemik yanıt açısından yalnızca karbonhidratı tamamen ortadan kaldırmaya odaklanmak yerine karbonhidratın kaynağına ve öğünde protein, lif ve sağlıklı yağlarla nasıl eşleştirildiğine bakmak daha doğru bir yaklaşım olacaktır" ifadelerini kullandı.
Protein kaynakları önceden hazırlanabilir
Yoğun tempoda her gün sıfırdan beslenme çantası hazırlamanın bir süre sonra zorlaşabileceğine değinen Uzm. Dyt. Aydın, haftada bir veya iki gün yapılacak kısa ön hazırlıkların süreci kolaylaştırabileceğini belirtti. Haşlanmış yumurta, pişmiş bulgur veya karabuğday, yıkanmış sebzeler, porsiyonlanmış meyveler ve uygun şartlarda saklanabilecek bazı protein kaynaklarının önceden hazırlanabileceğini söyleyen Uzm. Dyt. Mısra Aydın, her gün farklı bir tarif hazırlamak yerine birkaç temel öğün alternatifi oluşturulabileceğini ifade etti.
Uzm. Dyt. Mısra Aydın, "Bir gün sandviç, başka bir gün yoğurt, yulaf ve meyve, bir diğer gün bakliyatlı salata tercih edilebilir. Her gün kusursuz bir beslenme çantası hazırlamak yerine çoğu gün dengeli seçimler yapabilmek daha gerçekçi ve sürdürülebilir bir hedeftir" diye konuştu.
Beslenme çantası hazırlarken kullanılabilecek pratik bir formül de paylaşan Uzm. Dyt. Mısra Aydın, "Bir protein kaynağı, bir kaliteli karbonhidrat kaynağı, bir sebze veya meyve, ihtiyaca uygun sağlıklı yağ kaynağı, su" şeklinde bir planlama yapılabileceğini söyledi. Bu temel üzerinden kişinin yaşı, enerji ihtiyacı, fiziksel aktivitesi, sağlık durumu ve damak tadına göre farklı kombinasyonlar oluşturulabileceğini belirten Uzm. Dyt. Mısra Aydın, "Beslenme çantasının amacı yalnızca açlığı bastırmak değil; gün içerisinde daha dengeli, planlı ve sürdürülebilir bir beslenme düzenine katkı sağlamaktır" ifadelerini kullandı.
