Son Mühür/ Seçil Ünlü- Türkiye’de özel eğitim dünyası, 1 Ocak 2026 sabahına MEBBİS sistemindeki radikal bir değişiklikle uyandı. Milli Eğitim Bakanlığı’nın dijital altyapısında hayata geçirilen teknik bir güncelleme, otizmli yetişkinler ve aileleri için beklenmedik bir hak mahrumiyetine dönüştü. Sistem ekranlarında beliren "Sadece 0-26 yaş aralığına eğitim verilebilir" ibaresi, 27 yaşından gün almış binlerce özel gereksinimli bireyin eğitim sürecini tek bir hamleyle sonlandırdı. KEDİ (Kabul, Eşitlik, Dahil olma, İstihdam) Otizm Derneği tarafından yapılan basın açıklamasıyla duyurulan bu kriz, otizmli yetişkinlerin yaşam boyu sürmesi gereken gelişim süreçlerine darbe vururken, ailelerin omuzlarındaki yükü de taşınamaz hale getirdi.
Eğitim hakkında dijital engel: 27 yaş krizi
MEBBİS üzerinden devreye alınan bu yeni yaş kriteri, 27 yaş ve üzerindeki tüm özel bireyleri eğitim sisteminin dışına itmiş durumda. Teknik bir düzenleme gibi görünen bu kısıtlama, aslında binlerce otizmli yetişkinin rehabilitasyon imkanlarını ve sosyal hayata tutunma çabalarını fiilen ortadan kaldırıyor. Rehabilitasyon merkezlerini sadece bir eğitim alanı değil, aynı zamanda dış dünyaya açılan yegane kapı olarak gören bireyler için bu karar, sosyal bir izolasyonun başlangıcı anlamına geliyor. Hizmetin kesintiye uğramasıyla birlikte otizmli yetişkinlerin ve onlara bakım sağlayan ailelerin, toplumdan koparak evlerinde adeta bir hapis hayatı yaşamaya mahkum edileceği vurgulanıyor.
Anayasal güvence ve uluslararası sözleşmeler hatırlatması
Eğitim hakkının yaşla sınırlandırılamayacağını savunan sivil toplum kuruluşları, bu düzenlemenin hem ulusal yasalarla hem de Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerle çeliştiğine dikkat çekiyor. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 42. maddesinde yer alan "Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz" hükmünün altını çizen uzmanlar, otizmli bireylerin engel durumlarının süreklilik arz ettiğini ve eğitimin onlar için yaşamsal bir ihtiyaç olduğunu belirtiyor. Mevcut kısıtlamanın, anayasal bir hak olan fırsat eşitliğini zedelediği ve özel gereksinimli bireyleri sistemin dışına iterek hak ihlallerine yol açtığı ifade ediliyor.
Yaşam boyu destek bir tercih değil zorunluluktur
KEDİ Otizm Derneği, MEBBİS sistemindeki yaş sınırının acilen kaldırılması için Milli Eğitim Bakanlığı’na çağrıda bulundu. Otizmli yetişkinlerin eğitimden koparılmasının geri dönülemez gerilemelere yol açacağı belirtilirken, sadece sistemin düzeltilmesinin yeterli olmayacağı, yetişkin otizmlilere yönelik sürdürülebilir destek programlarının da ivedilikle yapılandırılması gerektiği kaydedildi. Eğitim hakkının kronolojik yaşla ölçülemeyeceği bir kez daha hatırlatılarak, otizmde yaşam boyu destek ilkesinin bir zorunluluk olduğu ve bu krizin çözümü için tüm ilgili kurumların harekete geçmesi gerektiği vurgulandı.
