Tur rehberliği bazen sadece şehirleri gezdirmek değildir.
Bazen insanı dünyanın bambaşka köşelerine, başka kültürlerin tam ortasına götürür.
Bu hafta Ejder Tur ile birlikte 10 misafirden oluşan küçük bir grupla Rusya’nın kuzeyine uzanan 9 günlük bir turdayım.
Turun en etkileyici durağı ise hiç şüphesiz Arktik tundranın ortasındaki Naryan-Mar ve Nenets toprakları oldu.
Naryan-Mar, Rusya’nın kuzeyinde, Peçora Nehri kıyısında kurulu küçük bir şehir ve aynı zamanda Nenets Özerk Okrugu’nun başkenti.
Buraya geldiğinizde coğrafyanın nasıl değiştiğini hemen hissediyorsunuz.
Ağaçlar seyrekleşiyor, rüzgâr sertleşiyor ve tundranın sonsuz beyazlığı ufka kadar uzanıyor.
Bu bölgeyi asıl özel kılan ise burada yaşayan Nenets halkı. Nenetsler, Rusya’nın kuzey tundra kuşağında yaşayan yerli bir halktır ve nüfusları yaklaşık 40–45 bin kişi civarındadır.
Dil olarak Ural dil ailesinin Samoyedik koluna ait bir dili konuşurlar. Yüzyıllardır Arktik tundrada yaşayan bu halkın yaşamının merkezinde ise ren geyiği bulunur.
Ren geyikleri Nenetsler için sadece bir hayvan değildir; ulaşım aracı, besin kaynağı, giyim malzemesi ve ekonomik yaşamın temelidir.
Nenets aileleri sürülerini takip ederek tundra boyunca göç eder.
Kızaklarını ren geyikleri çeker, konaklamak için ise “chum” adı verilen konik çadırlar kurarlar. Bu çadırlar sert rüzgâra ve Arktik soğuğuna karşı oldukça dayanıklıdır. Bir Nenets ailesinin yıl içinde yaptığı göç bazen bin kilometreyi bulabilir.
Nenets kampını ziyaret ettiğimizde misafirlerimle birlikte sadece izleyen değil, o yaşamın küçük de olsa bir parçası olduk.
Önce tundranın en geleneksel lezzetlerinden biriyle tanıştık: ren geyiği eti. Ardından Nenets kültüründe önemli bir yere sahip olan şaman davulu yapımını deneyimledik.
Bu davullar eski inanç sistemlerinde doğa ile iletişimin ve ruhani dünyanın sembollerinden biri olarak kabul ediliyor.
Daha sonra tundranın sonsuz beyazlığında kar motorlarıyla kısa bir yolculuk yaptık.
Günün en eğlenceli anlarından biri ise Nenetslerin geleneksel kıyafetlerini giymek oldu. Kalın kürklerden yapılan bu giysiler Arktik soğuğuna karşı şaşırtıcı derecede koruyucu.
Tur rehberi olarak dünyanın birçok yerini görme fırsatım oldu ama bazen küçük bir tundra kampı, büyük şehirlerden çok daha fazla şey anlatabiliyor. Nenetslerle tundrada geçirdiğimiz bu gün, hem benim hem de misafirlerim için turun en unutulmaz anlarından biri olarak hafızalara kazındı.
Arktik’in sert rüzgârları arasında, ren geyiklerinin izini takip eden bu kadim kültür bize şunu hatırlatıyor:
Dünya sadece büyük şehirlerden ibaret değil. Onun uzak köşelerinde hâlâ doğayla uyum içinde yaşayan halklar ve keşfedilmeyi bekleyen hikâyeler var.
