İzmir'in baraj göl ve nehir adları sorusu hem coğrafya derslerinde hem de bölgenin doğal yapısını araştıranlarda sıkça gündeme geliyor. Şehrin sularını sıralarken DSİ ve İZSU yönetimindeki barajları, Küçük Menderes ile Gediz havzalarındaki gölleri ve Ege'ye akan büyük nehirleri ayrı ayrı ele almak gerekiyor.
İzmir'in barajları hangileri?
Şehrin su altyapısı yıllar içinde genişledi ve bugün il sınırları içinde 30'u aşkın baraj ile gölet hizmet veriyor. İzmir'in içme suyunun büyük bölümü beş ana barajdan geliyor: Tahtalı, Balçova, Ürkmez, Gördes ve Alaçatı Kutlu Aktaş. Bunların yanında Güzelhisar, Beydağ ve Yortanlı gibi sulama ağırlıklı barajlar da kentin tarımsal su ihtiyacına can suyu oluyor.
Tahtalı Barajı, Menderes ilçesinde Tahtalı Çayı üzerine kurulu yapısıyla şehrin en büyük rezervuarı kabul ediliyor. 1986'da başlayan inşaatı 1996'da tamamlanan baraj, metropol ilçelerin su ihtiyacının önemli bir kısmını tek başına karşılıyor. Diğer önemli barajlar arasında Aliağa'daki Çıtak ve Güzelhisar, Bergama'daki Çaltıkoru, Karalar, Kestel ve Yortanlı, Bayındır'daki Burgaz (Zeytinova), Karaburun'daki Karareis ile Bozköy, Dikili'deki Çandarlı, Bornova'daki Karaçam ve Beydağ ilçesindeki Beydağ Barajı sayılabilir.
İzmir'in gölleri nerede bulunuyor?
İzmir, doğal göl varlığı açısından çok zengin bir il sayılmasa da farklı havzalarda dağılmış pek çok küçüklü büyüklü göl barındırıyor. Bu gölleri konumuna göre üç ana grupta toplamak mümkün: Küçük Menderes Havzası, Gediz Havzası ve dağ-krater gölleri.
Küçük Menderes Havzası'nda Selçuk yakınlarındaki Gebekirse Gölü, Çatal Gölü, Belevi Gölü, Akgöl (Barutçu Gölü), Alman Gölü ve Kocagöz Gölü öne çıkıyor. Gediz Havzası'nda Menemen sınırlarındaki Bozalan Gölü ve Sazlıgöl, Bakırçay deltasında ise Dalyan Gölü görülüyor. Krater ve heyelan kökenli gölleri arasında Karşıyaka Yamanlar Dağı'ndaki Karagöl Tabiat Parkı en bilinen örnek. Yamanlar Dağı zirvesinde, deniz seviyesinden yaklaşık 850 metre yükseklikte yer alan bu göl, Tantalos efsanesiyle de anılıyor. Dikili'de volkanik kökenli bir başka Karagöl, Karaburun'da İris Gölü, Bornova'da İkizgöl, Aliağa'da Yenişakran Bozgöl ile yapay düzenlemeyle oluşturulmuş Yedi Göller Parkı da listenin tamamlayıcı unsurları arasında.
İzmir'in nehirleri ve çayları neler?
Şehrin su damarlarını üç büyük akarsu besliyor: Gediz, Küçük Menderes ve Bakırçay. Gediz Nehri Kütahya'daki Murat Dağı'ndan doğuyor, Uşak ve Manisa topraklarını geçtikten sonra Foça civarından İzmir Körfezi'ne dökülüyor. 401 kilometrelik uzunluğuyla Ege'nin en uzun ikinci nehri konumunda.
Küçük Menderes ise tamamen il sınırları içinde kalan tek büyük nehir. Ödemiş arkasındaki Bozdağlar'dan doğuyor, 175 kilometre boyunca Ödemiş-Torbalı arasındaki ovayı suluyor ve Selçuk'taki Pamucak sahilinden Kuşadası Körfezi'ne ulaşıyor. Bakırçay ise il sınırından geçerek Çandarlı Körfezi'ne dökülüyor. Aliağa koyuna açılan Güzelhisar Çayı da bölgenin sulama açısından önemli akarsuları arasında yer alıyor.
Bu üç büyük akarsuyun dışında il genelinde Ege'ye dökülen yaklaşık 33 dere ve çay bulunuyor. Tahtalı Çayı, Nif Çayı, Meles (Yeşildere) Çayı, Ilıca Deresi, Yassıçay, Ulamış Çayı, Manda Çayı, Laka Deresi, Bornova Deresi, Bostanlı Deresi ile Büyük Çiğli, Asarlık ve Harmandalı dereleri kentin günlük yaşamına en yakın akarsular arasında bulunuyor.
