Dijitalleşen dünya ekonomisiyle birlikte sayıları her geçen gün artan dijital çalışma platformu çalışanları için küresel bir koruma kalkanı geliyor. İsviçre’nin Cenevre kentinde gerçekleştirilen 114. Uluslararası Çalışma Konferansı kapsamında, platform işçilerinin haklarını güvence altına almayı ve sektörde insana yakışır iş standartlarını teşvik etmeyi amaçlayan Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Sözleşmesi oylamaya sunuldu.
Tarihi oylamada delegeler, 406 kabul, 8 ret ve 36 çekimser oy kullanarak yeni küresel standartları resmi olarak kabul etti.
Resmi veya Gayriresmi Çalışan Ayrımı Kalkıyor
Kabul edilen yeni sözleşmeye göre, getirilen düzenlemeler üye ülkelerin iç yasalarında nasıl tanımlandığına bakılmaksızın tüm platform çalışanlarını kapsayacak. İşçilerin resmi ya da gayriresmi (kayıt dışı) olarak sınıflandırılmış olması, bu küresel haklardan yararlanmalarına engel teşkil etmeyecek.
Sözleşmenin getirdiği en büyük yeniliklerden biri de serbest çalışanların (freelancer) statülerine yönelik olacak. Yeni standartlar kapsamında, yapılan işlerin nasıl ücretlendirildiği esas alınarak, serbest çalışanların doğru şekilde sınıflandırılması ve hak kaybına uğramamaları güvence altına alınacak.
Şiddete Karşı Koruma, Şeffaf Algoritma ve Adil Ücret
Platform çalışanlarının bugüne kadar maruz kaldığı güvencesizlik ve belirsizlikleri ortadan kaldırmayı hedefleyen ILO Sözleşmesi, çok geniş bir hak yelpazesini masaya yatırıyor. Sözleşme kapsamında öne çıkan temel başlıklar şunlar oldu:
Temel İşçi Hakları ve Adil Ücret: Platform çalışanlarının emeğinin karşılığını adil bir ücretlendirmeyle alması sağlanacak.
Güvenli Çalışma Ortamı: İşçiler, çalışma süreçlerinde maruz kalabilecekleri her türlü şiddet ve tacize karşı yasal koruma altında olacak.
Sosyal Koruma: Platform çalışanlarının sosyal güvenlik ve koruma ağlarına erişimi kolaylaştırılacak.
Yapay Zeka ve Algoritma Şeffaflığı: İş dağıtımını ve performans ölçümünü yapan otomatik karar alma sistemleri ile algoritmaların kullanımında şeffaflık ve hesap verebilirlik zorunlu kılınacak.
Gözler Üye Ülkelerin Meclislerinde
ILO tarafından kabul edilen bu yeni standartların pratikte uygulanabilmesi ve işçiler için hukuki bir hak haline gelebilmesi için son bir adım daha gerekiyor. Küresel sözleşmenin hayata geçmesi için ILO’ya üye ülkelerin bu hükümleri kendi parlamentolarında onaylamaları ve iç hukuk sistemlerine resmi olarak dahil etmeleri gerekecek.
