Son Mühür- Cumhuriyet yazarı Barış Terkoğlu’nun aktardığına göre, tarihçi Murat Bardakçı mahkemeye sunduğu mütalaasında Altaylı’nın sözlerinin Osmanlı tarihi bağlamında değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Bardakçı, Osmanlı döneminde padişahların tahttan indirilmesi ve öldürülmesi örneklerine işaret ederek şunları kaydetti:
“Osmanlı tarihinde, padişah öldürmelerinin örnekleri mevcuttur. Yeniçerilerin ayaklanmaları üzerine tahttan indirilen padişahlardan beşi katledilmiştir. Yine tahtından indirilen bir padişahın ölümünün cinayet olup olmadığı, bugün de tartışılmaktadır.”
Bardakçı, II. Bayezid, Genç Osman, Sultan İbrahim, III. Selim, IV. Mustafa’nın öldürülmelerine ve Sultan Abdülaziz’in tartışmalı ölümüne dikkat çekerek, Altaylı’nın açıklamalarının bu tarihsel gerçeklerle bağlantılı olduğunu vurguladı.
“Tahttan indirme fetvalarla gerçekleşti”
Prof. Dr. İlber Ortaylı da mahkemeye sunduğu mütalaasında, Osmanlı’da “hal” yani tahttan indirme vakalarının tarihsel gerçekliğini ortaya koydu.
Ortaylı, II. Bayezid’den II. Abdülhamit’e kadar birçok padişahın tahttan indirilmesinin fetvalarla gerçekleştiğini belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:
“Osmanlı tarihinde hal dediğimiz vakıa ilk önce II. Bayezit’in, oğlu Yavuz Selim tarafından tahttan indirilmesiyle başlar. (…) Üçüncü Selim, 19. asrın başında katledilen son Osmanlı padişahıdır. (…) Fatih Altaylı’nın konuşmasında kastettiği son olay doğrudan doğruya Sultan Abdülaziz Han’dır. Askeri bir darbeyle tahttan indirildi ve aynı şekilde fetva verildi.”
“Demokratik seçim mekanizmasına inanıyor”
İlber Ortaylı ayrıca Cumhuriyet tarihindeki darbeler sürecine de atıf yaptı. 27 Mayıs’tan 12 Eylül’e kadar darbelerin ardından kısa sürede sivil siyasete geçildiğini hatırlatan Ortaylı, Altaylı’nın demokrasiye bağlılığını şöyle dile getirdi:
“Türkiye’de sandık demokrasisi veya darbeler üzerinde konuşan bir muharririn aksine çok iddialı tezler ileri sürmesi mümkün değildir. Zaten Fatih Altaylı’da da böyle bir görüş olmadığı malumdur. Tamamen geçmişin analizini yapmaktadır. Demokratik seçim mekanizmasına inandığı açıktır.”
Yarın hakim karşısında
Tarihçilerin sunduğu bu mütalaalar, davanın seyrine nasıl etki edeceği merak konusu oldu. Fatih Altaylı, yarın Silivri Cezaevi’nden çıkarılarak hakim karşısına çıkacak.
