Shell ve DuPont gibi devlerin yarışamadığı ihalede zafere ulaşan Kırlıkovalı, çelik kadar güçlü ama polimer kadar esnek malzemesiyle savunma sanayiinde devrim yarattı.
72 yaşındaki Türk mühendis, geliştirdiği Geçişkenli Polimer Ağları (IPN) teknolojisiyle B-2 hayalet bombardıman uçaklarında 30 yılı aşkın süredir, F-35 savaş uçaklarında ise 2006'dan bu yana tek tedarikçi konumunda bulunuyor. Türkiye F-35 programından çıkarılmış olsa da bir Türk'ün ürünleri hâlâ bu uçakların üretiminde kullanılıyor.
İmkansızı başardı
Ergün Kırlıkovalı'nın başarı öyküsü 1988 yılında Northrop Grumman'dan gelen bir ihale davetiyle başladı. Pentagon'un talebi imkansız görünüyordu: Çelik kadar kuvvetli ama bükülebilen bir malzeme. İhaledeki dev firmalar bu isteği saçmalık olarak nitelendirip çekilirken, Kırlıkovalı İngiltere'deki yüksek lisans döneminde aldığı kauçuk elastikiyeti dersini hatırladı.
Kırlıkovalı o dönemi şöyle anlatıyor: "Diğer şirketlerin yöneticileri kahve molasında 'Bu ikisi birbiriyle çelişen istekler, bu olmaz' diyorlardı. Dört-beş kişilik ekipler ihaleyi terk etti. Salona girdim, sandalyelerin bir kısmı boşalmıştı. O gün kafamda şimşekler çaktı, ben bunu yaparım dedim."
Altı aylık yoğun çalışmanın ardından hazırladığı malzemeler gizli zarfla teslim edildi. Üç yıllık test sürecinin sonunda kazanan formül Kırlıkovalı'nın malzemesiydi.
B-2'den F-35'e uzanan yol
B-2 bombardıman uçaklarındaki başarı, F-35 projesinin kapılarını araladı. 2004 yılında Lockheed Martin, radara görünmezlik sağlayan özel bir polimer için Kırlıkovalı'nın şirketini ihaleye davet etti.
"Uçağı radara görünmez yapan bir polimer istiyorlardı. Dedim 'Ben bunu da yaparım.' Çünkü temel bilimler olarak prensipleri kafamda" diyen Kırlıkovalı, altı-yedi aylık çalışmanın ardından prototip malzemeyi geliştirdi. 2007'de tüm testleri geçen bu özel polimer, her bir F-35 uçağındaki 80 bine yakın vidayı radar görünümünden gizleyen temel teknoloji haline geldi.
Ar-Ge asla durmamalı
Başarının sürdürülebilir olması için sürekli çalışmak gerektiğini vurgulayan Kırlıkovalı, şu anda altı yeni malzeme üzerinde çalıştıklarını açıkladı. Bunların üçü pazarlamaya yakın aşamada bulunuyor.
Gençlere seslenen Türk mühendis, "Bir başarı yakaladığınızda oturup bekleyemezsiniz. Çünkü sizin gibi binlerce kişi daha var. Çalışmaya devam etmek zorundasınız" diyerek Ar-Ge'nin hiçbir zaman durmaması gerektiğini belirtiyor.
Ergün Kırlıkovalı kimdir?
Ergün Kırlıkovalı, 1952 yılında İzmir'in Kahramanlar semtinde dünyaya geldi. 14 yaşında İstanbul'a gelerek Robert Kolej'de lise eğitimini tamamladı. 1974 yılında Boğaziçi Üniversitesi Kimya Bölümü'nden mezun olan Kırlıkovalı, Avusturya ve Hollanda'da staj yaptıktan sonra 1975'te İngiltere'deki Manchester Üniversitesi'nden Polimer Bilimi alanında yüksek lisansını aldı.
Türkiye'ye döndükten sonra askerliğini Deniz Kuvvetleri'nde yapan Kırlıkovalı, İstanbul'da çeşitli işlerde çalıştı. Topkapı'da bir plastik fabrikasında ve Gebze'de Şişecam'ın Ar-Ge bölümünde görev aldı. Ancak Türkiye'deki iş ortamının kendisine uygun olmadığını fark ederek 1978 yılında ABD'ye yerleşme kararı aldı.
ABD'de önce San Francisco'da bir polimer firmasında ürün geliştirme kimyageri olarak çalışan Kırlıkovalı, ardından New York ve Los Angeles'ta havacılık ve uzay malzemeleri üzerine Ar-Ge faaliyetleri yürüttü. 1985 yılında 33 yaşındayken Kaliforniya'da kendi şirketi Integrated Polymer Industries Inc.'i kurdu.
2023 yılında 30 milyar doları aşan yıllık geliriyle dünyanın sayılı savunma firmalarından Northrop Grumman, Kırlıkovalı'ya "Mükemmeliyet Ödülü" verdi. Ayrıca ABD Donanması için korozyona dayanıklı özel bakım ve tamir kitleri de geliştiren Kırlıkovalı, sosyal alanda da aktif rol üstlendi.
2011-2013 yılları arasında Washington merkezli Türk Amerikan Dernekleri Meclisi başkanlığı yapan Kırlıkovalı, 2018'de "Yılın Örnek Türk-Amerikan Vatandaşı" ödülüne layık görüldü. Evli ve bir oğlu olan Kırlıkovalı, Güney Kaliforniya'da yaşamaya devam ediyor.
Türk gençlerine mesaj veren Kırlıkovalı, "Meraklı olun, öğrenmeye devam edin ve sorumluluk sahibi olun. Tek bir fikir dünyayı değiştirebilir" diyor.
