İzmir’in Urla ilçesinde yer alan Uzunali Dede, kimliği hakkında kesin bir bilgi bulunmamasına rağmen halk arasında anlatılan rivayetlerle anılmayı sürdürüyor. Üçdeğirmenler mevkiinde, eski Süt Pınarı’nın hemen yanında bir duvar dibinde bulunan kabir, ziyaret edilen noktalar arasında yer alıyor.
Urla’nın tarihi geçmişi Antik Çağ’a uzanıyor
Urla, İzmir ilinin batısında, kendi adını taşıyan yarımadanın merkezinde bulunuyor. İlçenin tarihi Antik Çağ’a kadar uzanırken, kent devletleri döneminin ardından Pers, İskender, Roma ve Bizans imparatorluklarının egemenliği altına girdi. Daha sonraki süreçte Büyük Selçuklular, Anadolu Beylikleri, Anadolu Selçukluları ve Osmanlı İmparatorluğu bölgede hâkimiyet kurdu. Birinci Dünya Savaşı sırasında üç yıl işgal altında kalan Urla, 12 Eylül 1922’de Türkiye Cumhuriyeti yönetimine geçti.
Urla adının kökenine dair farklı rivayetler bulunuyor
Urla isminin kökeniyle ilgili çeşitli anlatımlar yer alıyor. Halk arasında Latince ve Rumca bataklık anlamına gelen “Vurla” kelimesinden türediği ifade ediliyor. Bir başka rivayete göre, Osmanlı Padişahı Mehmet Çelebi’nin komutanlarından İbrahim Bey’in sefere çıkarken söylediği “Uğurola” ya da “Uğurlu geldi” sözlerinden adını aldığı aktarılıyor. Evliya Çelebi ise Seyahatnamesi’nde kentin Kıdafe Kralı’nın kızı Ulice tarafından kurulduğunu ve Urli adının zamanla Urla’ya dönüştüğünü yazıyor.
Arkeolojik bulgular Urla’nın önemini ortaya koyuyor
Urla’da yapılan arkeolojik çalışmalarda İskele Mahallesi’ndeki Limantepe Höyüğü’nün MÖ 4000’li yıllara kadar uzandığı belirlendi. Burada ortaya çıkarılan limanın, Ege Denizi’nin bilinen en eski limanlarından biri olduğu kabul ediliyor. Antik Klazomenai kenti de bu bölgede yer alıyor ve zeytinyağı üretimiyle Antik Çağ’da önemli bir ticaret merkezi olarak biliniyor.
Uzunali Dede’nin kimliği bilinmiyor
Uzunali Dede’nin kim olduğuna dair yazılı bir kaynak bulunmuyor. Halk arasında bazı kişiler tarafından “Süt Dede” olarak da anılan Uzunali Dede’nin, dilekleri yerine getirdiğine inanılıyor. Bu inanç doğrultusunda kabri başında mum yakıldığı ve adak adandığı görülüyor.
Ziyaretler halk inançlarıyla sürüyor
Üçdeğirmenler mevkiinde yer alan kabir, Urla’da halk inançlarının yaşatıldığı noktalar arasında gösteriliyor. Uzunali Dede’ye yönelik ziyaretler, geçmişten bugüne süregelirken, rivayetler nesilden nesile aktarılmaya devam edyor.
