Son Mühür / Yağmur Daştan - İzmir’in kuzeyinin tarihle bezenmiş hazinesi Bergama’da, Roma imparatoru Hadrianus’un yaptırdığı ve bölge halkınca ‘bodrum’ olarak adlandırılan iki gözlü tüneller konusunda ciddi sıkıntılar yaşandığı geçtiğimiz günlerde kamuoyuna yansımıştı. İki gözlü tünelleri barındıran köprülerin yapısal anlamda sıkıntılar olduğu ve yaklaşık 200 metre uzunluğundaki tünellerin batı kısmı ve merkezinin ağır vasıtalar nedeniyle tehlikede olduğu ifade edilirken; konuyla ilgili açıklamalarda bulunan Bergama eski Belediye Başkanı ve araştırmacı-yazar Sefa Taşkın, yapının tarihi geçmişini ve önemini anlatarak korunması konusunda çağrıda bulundu. Tarihi Roma köprüleri hakkında bir açıklama da Bergama Belediye Başkanı Dr. Tanju Çelik’ten geldi. Başkan Çelik, “Kozak Çevreyolu kısa sürede Bergama’ya kazandırılacak” derken alanla ilgili yapılan çalışmalar hakkında da bilgiler verdi.
Geçmişten bugüne hikayesini anlattı
Bergama’nın çok önemli ve tarihi bir şehir olduğunun altını çizerek açıklamalarına başlayan Taşkın, “tarihi bir yer. Öncesinde Helenistik krallık yani Pergamon Krallığı milattan önce 280 yılı ile 133 yılı arasında parlak kültürü oluşturmuşlar. 133 yılından sonra ise bu kadim kent Romalılar’ın eline geçmiş. Eski Bergama’da ‘Kale mahallesi’ dediğimiz Akropol. Bunun dibinden ise Selinos Çayı akıyor. Bu hazineler zaman içinde hep korunmuş, kollanmış. Romalılar’ın eline geçirince de bölgede yaşanan büyüme ile birlikte şehir büyümeye başlamış. Bu arada Roma’nın beş büyük imparatoru arasında yer alan Hadrianus, Bergama’ya büyük bir tapınak yaptırıyor. Selinos Çayı’nın dibine yaptırdığı bu tapınağı Mısır Tanrıları’na adıyor. Bu tapınağın bahçesini geliştirmek için ise Selinos Çayı’nın üzerini kapatmak gerektiği ifade ediliyor. Bunun üzerine 120 metre uzunluğunda iki göğüslü, yontma taştan bir tünel yapılıyor ve tapınağın bahçesi genişletiliyor. Bu bahçede gösteriler yapılıyor. Zaman içinde Roma İmparatorluğu yıkılıyor ve Bizanslılar geliyor. O döneminde Emeviler’in saldırısıyla beraber tüm şehir yıkılıyor ama o tüneller kalıyor. Sevindirici ki ‘Kızıl Avlu’ dediğimiz yapı da ayakta kalıyor. Hristiyanlar onu kilise yapıyor ve böylelikle Anadolu’daki ilk kiliselerin arasında yer alıyor” dedi.
“Hem alan yoruldu hem de çok yük taşır oldu”
Zaman içinde bölgeye Türkler’in geldiğini ve o tünellerin üstünün şehir içinde geniş bir köprü olarak kullanılmaya başlandığını söyleyen Taşkın, “Bu durum çocukluğumuzda da böyleydi. Geçmişte fazla bir sıkıntı yaşanmazdı ancak zaman içinde bazı sıkıntılar yaşanmaya başladı. Kozak’ta taş ocakları var ve bunlar TIR’lar ile 30 ila 40 tonluk taş taşıyorlar. Bu tünel zamanında at arabaları için yapılmış. Bizim çocukluğumuzda da muhtemelen 10 tonluk kamyonlar geçerdi. Görevli olduğum süre içinde Kızıl Avlu’daki geçidi kapattık. Zaten 30 sene önce de burası fazla bir sorun teşkil etmiyordu ancak zaman içinde bu alan hem yoruldu hem de çok fazla yük taşır oldu. Bu son derece tehlikeli. Geçmişte 1950’li yıllarda bir çökme yaşanmış ve zorla tamir etmişler. Şimdi burada çöküntü olması hem şehir ile Akropol’ün bağlantısını keser hem de Kozak’tan gelecek taşıtların şehrin içine girmesini engeller. Bunun çaresi çevre yolu yapmaktır. O yapılıncaya kadar şehrin içine ağır TIR’ların, kamyonların sokulmasını engellemek lazım. Bu noktada İzmir Büyükşehir Belediyesi bir UKOME kararı aldırabilir. O zaman ne yapsınlar, biraz uzaktan dolaşsınlar” ifadelerini kullandı.
“UNESCO’dan çıkarırlar ve bu da hiç hoş olmaz”
“Burası birinci derece arkeolojik sit alanı ve ayrıca UNESCO Dünya Mirası listesinde” hatırlatması da yapan Taşkın, “Bu yapılar bir zarar görürse Allah korusun bizi UNESCO’dan çıkarırlar ve bu da hiç hoş olmaz. Burada yerel yönetimler ve merkezi idare derhal harekete geçmeli ve çevre yolu yapımını hızlandırmalılar. Kozak’taki taş ocaklarının patronları para kazanacak diye Bergama kültür mirasından vazgeçmesin. Bunu tehlikeye atmayalım” çağrısı yaptı.
Belediye Başkanı Çelik, son durumu aktardı: Çevreyolu yapılacak!
Yaşananların sorulması üzerine Bergama Belediye Başkanı Dr. Tanju Çelik de konuyla ilgili açıklamalarda bulundu. “Roma Köprüleri ile ilgili şu anda Devlet Su İşleri çalışmalarını sürdürüyor” bilgisini aktaran Başkan Çelik, “Kozak bölgesinden gelen taş yüklü kamyonlar buradan geçiyor. Amaç ve hedefimiz bu köprülerin yükünü artırmadan bir çevreyolu yapılması. Bu konuyu Karayolları Genel Müdürü ile bizzat kendim görüştüm, çalışmalar sürüyor. Kozak Çevreyolu kısa sürede Bergama’ya kazandırılacak. Şu anda projelendirilme çalışmaları sürüyor, bütçeleri ayrılıyor. Bu seneki bütçesinin de önümüzdeki günlerde netleşeceğini düşünüyorum. Kozak Çevreyolu inşaatı da önümüzdeki yıllar içerisinde yapılacak” dedi.
“UNESCO’dan çıkma gibi bir şey olamaz”
Akropol’ü Bergama’ya bağlayan köprülerle ilgili de karayollarının tadilat işlemlerinin yaptığını söyleyen Başkan Çelik, “Hatta birini bitirdiler, diğerleri için de çalışmalarımız devam ediyor. Biz kurumsal olarak çalışmalar sürüyor. Kültür Bakanlığı, Devlet Su İşleri ve Karayolları Genel Müdürlüğü ile birlikte bu noktada uyum içinde çalışıyoruz. Şu anda hiçbir problemimiz yok, işlerimiz kendi akışı içinde ilerliyor. UNESCO’dan çıkma durumu gibi bir şey olamaz” diye konuştu.
