Son Mühür- Anayasa Mahkemesi, sağlık çalışanlarının nöbet ücretlerine ilişkin önemli bir düzenlemeyi iptal etti.
Mahkeme, 26 Kasım 2025 tarihli ve E.2025/89 sayılı dosyada verdiği kararla, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ek 33. maddesinde yer alan ve belirli sürelerin üzerindeki nöbetler için ücret ödenmemesini öngören hükmün Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’na aykırı olduğuna karar verdi. Karar, özellikle kamu hastanelerinde görev yapan sağlık çalışanlarının mesai dışı nöbetlerine ilişkin ücretlendirme uygulamasını yakından ilgilendirecek.
İtiraz konusu düzenleme
İptal edilen kural, çeşitli sağlık kuruluşlarında görev yapan sağlık personelinin tuttuğu nöbetler için yalnızca belirli bir saat sınırına kadar ücret ödenmesini öngörüyordu. Buna göre, belirlenen sürelerin üzerinde nöbet tutulması gerekse dahi bu fazla süreler için herhangi bir ücret ödenmiyordu. Söz konusu düzenleme, 5947 sayılı Kanun’un 10. maddesi ile değiştirilmiş olan ek 33. maddenin birinci fıkrasının üçüncü cümlesinde yer alıyordu.
“Sınırlandırılma hukuka aykırı”
Başvuruda, sağlık personelinin tuttuğu nöbetlere ilişkin ücret ödemesinin belirli bir süreyle sınırlandırılmasının hukuka aykırı olduğu ileri sürüldü. Başvuru kararında, belirlenen sürenin üzerinde nöbet tutulmasına rağmen ücret ödenmemesinin sağlık çalışanları açısından ciddi hak kayıplarına yol açtığı ifade edildi. Ayrıca düzenlemenin hukuk devleti ilkesine, zorla çalıştırma yasağına, mülkiyet hakkına aykırılık oluşturduğu belirtilerek kuralın iptali talep edildi.
Mahkemenin önceki kararına atıf
Mahkeme değerlendirmesinde, daha önce verdiği 25 Ocak 2023 tarihli kararına da atıfta bulundu. Bu kararda, sağlık çalışanlarının icap nöbeti sürelerine üst sınır getiren ve aylık 120 saatle sınırlayan düzenleme iptal edilmişti. Kararda, uzmanlık alanları kapsamında bazı hizmet yükümlülüklerinin kamu görevlilerine verilmesinin tek başına zorla çalıştırma olarak değerlendirilemeyeceği belirtilmişti. Ancak bu yükümlülüklerin çalışanlara ölçüsüz bir külfet yüklememesi gerektiği vurgulanmıştı.
Sağlık hizmetlerinin sürekliliği vurgulandı
Kararda ayrıca sağlık hizmetlerinin kesintisiz yürütülmesinin devletin temel yükümlülüklerinden biri olduğu ifade edildi. Sağlık çalışanlarının mesai saatleri dışında veya hafta sonlarında nöbet tutmalarının mesleğin doğası gereği öngörülebilir olduğu ve bu yükümlülüğün tek başına anayasal bir ihlal oluşturmadığı belirtildi. Ancak Mahkeme, nöbet hizmetinin sağlık çalışanlarının dinlenme hakkını ortadan kaldıracak şekilde genişletilmemesi gerektiğine dikkat çekti.
‘Ücretsiz fazla nöbet’ Anayasa’ya aykırı
Mahkeme, belirli saatlerin üzerindeki nöbetlerin ücretlendirilmemesinin sağlık çalışanlarına orantısız bir yük getirdiğini değerlendirdi. Kararda, zorunlu hâllerde tutulan fazla nöbetlerin uygun bir ücretle telafi edilmesinin kamu yararı ile sağlık personelinin menfaatleri arasında denge kurulması açısından gerekli olduğu ifade edildi. Bu çerçevede, belirli süreyi aşan nöbetlerin ücretlendirilmemesini öngören kuralın Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 18. maddesinde düzenlenen zorla çalıştırma yasağı ile bağdaşmadığı sonucuna varıldı.
