Türkiye, 2024 yılında araştırma-geliştirme (Ar-Ge) harcamalarında tarihi bir artış kaydederek toplamda 20 milyar dolar düzeyine ulaştı. Bu artış, bir önceki yılın harcamasından yaklaşık 4 milyar dolar daha fazla gerçekleşti.
Verilere göre, Ar-Ge alanında çalışan insan kaynağı 311 bin kişiye çıktı; bu alanda özel sektör yatırımı ise toplam harcamaların yaklaşık %64,8’i oranındaydı. İmalat sanayisinde yürütülen Ar-Ge faaliyetlerinin %46,9’u yüksek teknoloji, %40,2’si orta-yüksek teknoloji işletmeleri tarafından gerçekleştirildi.
Kadınların Ar-Ge’deki rolü de yükseldi: 2024 itibarıyla Ar-Ge personelinin %34,2’si kadınlardan oluşurken, yükseköğretim kurumlarında bu oran %47,9’a ulaştı. Dolaylı Ar-Ge teşviklerinin oranı (Kurumlar Vergisi, Gelir Vergisi ve KDV destekleri) ise 2015’te yaklaşık %15 iken 2024’te %25’e çıktı.
Bu saydıklarımıza ek olarak:
-
Son on yılda Türkiye’nin Ar-Ge harcamaları toplamda 1 trilyon TL’yi aşarak yaklaşık 127,5 milyar dolar seviyesine ulaştı.
-
Ar-Ge harcamalarının Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) içindeki payı 2022’de %1,32 olarak kaydedildi.
-
Savunma sanayiinde Ar-Ge harcamaları 2024’te 3 milyar doları aştı; bu sektör yüksek teknolojili ürün geliştirmede öncü durumda.
Uzmanlara göre, 20 milyar dolarlık harcama ve insan kaynağı artışı, Türkiye’nin “küresel bir Ar-Ge üssü olma” hedefinde önemli bir kilometre taşı oluşturuyor. Ancak, Ar-Ge harcamalarının GSYH içindeki oranının hâlâ beklendiği seviyede olmaması da dikkat çekiyor.
Bu gelişmeler ışığında Türkiye, yalnızca miktar olarak değil; teknoloji düzeyi, kadın katılımı ve özel sektör gücü açısından da Ar-Ge ekosistemini güçlendirme yönünde ilerliyor.
