ABD ve İsrail'in İran'a başlattığı askeri operasyon ve Devrim Muhafızlarının Hürmüz Boğazı'na uyguladığı geçiş ambargosu petrol fiyatlarını yükseltti. Petrole gelen zam akaryakıt fiyatlarına da yansıyor. Daha önce devreye girmesi beklenen 6,69 liralık motorin zammı, eşel mobil sisteminin uygulamaya alınacağı beklentisiyle ertelenmişti.
Eşel mobil sistemi nedir?
Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarındaki dönemsel artışların enflasyonist etkilerini önlemek amacıyla uygulanan bir vergi düzenleme mekanizması. Sistem, uluslararası petrol fiyatları ve döviz kuru artışlarına bağlı olarak oluşacak fiyat artışlarının Özel Tüketim Vergisi'nden (ÖTV) karşılanarak akaryakıtın pompa satış fiyatına yansımamasını sağlıyor.
Eşel mobil nasıl çalışıyor?
Sistemin işleyişi oldukça basit bir mantığa dayanıyor. Örneğin motorin fiyatı uluslararası gelişmeler nedeniyle vergiler hariç 20 kuruş artacak olduğunda, motorindeki ÖTV aynı tutarda indirilerek pompa fiyatı sabit tutuluyor. Fiyatlarda düşüş yaşandığında ise öncelikle ÖTV tutarı artırılarak daha önce vazgeçilen vergi geliri telafi ediliyor. Böylece Hazine ve Maliye Bakanlığı tüketiciyi ve dezenflasyon sürecini artan fiyatlardan korumuş oluyor.
Türkiye'de eşel mobil daha önce uygulandı mı?
Türkiye'de eşel mobil sistemi daha önce de uygulanmıştı. Ancak 2021 yılının son çeyreğinde artan döviz kuruna bağlı olarak akaryakıt ürünlerinde ÖTV sıfıra yaklaştığı için sistem kaldırılmıştı. Şimdi İran savaşı kaynaklı petrol fiyat artışları nedeniyle sistem yeniden hayata geçirildi. Yeni düzenlemeyle birlikte fiyat artışlarının yüzde 75'i devlet tarafından karşılanacak, vatandaşa yansıyan artış ise sınırlı kalacak.
