Son Mühür - ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), İran’da devam eden protestolarda yaşamını yitirenlerin sayısının 500’ü aştığını açıkladı. Tahran yönetimi ise ABD Başkanı Donald Trump’ın protestocular lehine yeniden dile getirdiği müdahale tehditlerinin hayata geçirilmesi halinde ABD’ye ait askeri üslerin hedef alınacağını bildirdi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, sabah saatlerinde yaptığı açıklamada ülkedeki durumun tamamen kontrol altında olduğunu vurguladı. Arakçi, Trump’ın protestoların şiddetlenmesi durumunda askeri müdahale uyarısının, protestocuları, güvenlik güçlerini hedef alan “teröristleri” ve yabancı müdahaleyi cesaretlendireceğini savundu. Arakçi ayrıca, İran’ın hem savaşa hem de diyaloğa hazır olduğunu ifade etti. Arakçi, ülke genelinde internet erişiminin kısa süre içinde tekrar sağlanacağını da açıkladı.
'Ulusal yas' ilan edildi
Protestolar, 28 Aralık’ta hızla artan fiyatlara tepki olarak başladı ve kısa sürede 1979’daki İslam Devrimi’nden bu yana ülkeyi yöneten dini otoritelere karşı bir harekete dönüştü. İranlı yetkililer, ABD ve İsrail’i olayları kışkırtmakla suçladı ve devlet medyasına göre pazartesi günü “ABD ve İsrail öncülüğündeki terörist eylemleri” kınamak için ülke genelinde miting düzenlenmesi çağrısında bulundu. Perşembe gününden itibaren uygulanan internet kesintisi, ülkeden bilgi akışını büyük ölçüde engelledi. ABD Başkanı Donald Trump, pazar günü Elon Musk ile görüşerek Starlink uydu hizmeti üzerinden İran’da internet erişiminin yeniden sağlanmasını ele alacağını belirtti. Cumartesi günü Tahran’dan sosyal medyaya yansıyan görüntülerde, gece saatlerinde sokaklarda yürüyen, alkış tutan ve slogan atan kalabalıklar görüldü; bir videoda bir erkeğin “Bu kalabalığın ne başı var ne sonu” dediği duyuldu. Kuzeydoğudaki Meşhed kentinden paylaşılan başka görüntülerde ise sokaklarda yükselen dumanlar, maskeli protestocular ve enkazla kaplı yollar ile patlama sesleri yer aldı.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, İran’daki şiddet haberlerinden “şoke olduğunu” belirterek azami itidal çağrısı yaptı. Guterres, X’te yaptığı paylaşımda, “İfade özgürlüğü, örgütlenme ve barışçıl toplanma haklarına tam saygı gösterilmeli ve bu haklar korunmalıdır” ifadelerini kullandı. Devlet medyasına göre yetkililer, pazar günü “ABD ve Siyonist rejime karşı direnişte hayatını kaybeden şehitlerin anısına” üç günlük ulusal yas ilan etti. Hafta sonu yapılan güvenlik toplantılarına katılan üç İsrailli kaynak, ABD’nin olası müdahalesine karşı İsrail’in yüksek alarma geçtiğini bildirdi. Hatırlanacağı üzere, Haziran 2025’te İran ve İsrail arasında 12 gün süren bir savaş yaşanmış, ABD de nükleer tesislere yönelik saldırılarla kısa süreliğine çatışmaya dahil olmuştu. İran ise karşılık olarak İsrail’e ve Katar’daki bir ABD hava üssüne füze saldırıları düzenlemişti.
İsrail ve ABD göndermesi
İran yönetimi, geçmişteki protestoları bastırmayı başarmış olsa da, son gösteriler Tahran’ın geçen yılki savaştan toparlanmaya çalıştığı ve 7 Ekim 2023’te Hamas’ın İsrail’e düzenlediği saldırıların ardından Lübnan’daki Hizbullah gibi müttefiklerinin aldığı darbelerle bölgesel gücünün zayıfladığı bir döneme denk geliyor.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, istikrarsızlığın arkasında İsrail ve ABD’nin bulunduğunu öne sürerek, ülke düşmanlarının “camileri ateşe veren, bankalara ve kamu mallarına saldıran teröristleri” devreye soktuğunu belirtti.
Bir televizyon röportajında konuşan Pezeşkiyan, “Ailelere sesleniyorum: Genç çocuklarınızın, insanların kafasını kesen ve başkalarını öldüren yağmacı ve terörist gruplara katılmasına izin vermeyin” dedi. Cumhurbaşkanı ayrıca hükümetin halkı dinlemeye ve ekonomik sorunları çözmeye hazır olduğunu vurguladı.
Trump ne dedi?
Cumartesi günü sosyal medyada paylaşım yapan Trump, “İran belki de hiç olmadığı kadar özgürlüğe yöneliyor. ABD yardıma hazır!” ifadelerini kullandı. Aynı gün, bir İsrailli kaynağın aktardığına göre, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio arasında yapılan telefon görüşmesinde, İran’a olası bir ABD müdahalesi gündeme geldi.
