Otomatik vitesli araçlarda kırmızı ışıkta vitesi boşa almak, sürücüler arasında yaygın bir alışkanlık. Ancak uzmanlar bu davranışın sanıldığı kadar zararsız olmadığını söylüyor. Özellikle modern şanzıman sistemlerinde bu işlem, iç mekanizmada ciddi yıpranmaya neden olabiliyor.
Otomotiv mühendislerine göre sürücüler çoğu zaman yakıt tasarrufu sağladığını düşünerek bu yöntemi tercih ediyor. Fakat işin teknik tarafı pek öyle değil.
Basınç düşerken aşınma artıyor
Otomatik şanzımanlar, sistem içindeki hidrolik yağ basıncıyla çalışıyor. Araç “D” yani sürüş konumundayken yağ pompası aktif şekilde çalışmaya devam ediyor ve hareketli parçaları sürekli yağlıyor. Sistem hazır bekliyor.
Vites “N” konumuna alındığında ise bu basınç düşüyor. Işık yeşile döndüğünde sürücü tekrar “D” konumuna geçtiğinde, sistemin yeniden basınç oluşturması gerekiyor. Uzmanlara göre tam basınç oluşmadan gaza basılması, kavrama balataları ve dişlilerde yağsız sürtünmeye yol açıyor. Bu durum zamanla yüksek maliyetli revizyon ihtiyacını doğurabiliyor.
Kısacası sürücü fark etmeden şanzımanı yavaş yavaş yoruyor.
Yakıt tasarrufu sağlamıyor
Modern enjeksiyonlu araçlarda motor kontrol ünitesi, araç sürüş konumundayken frenle durulduğunda yakıt tüketimini zaten minimum seviyeye indiriyor. Yani vitesi boşa almanın ek bir tasarruf etkisi bulunmuyor.
Üstelik güvenlik boyutu da var. Vites “N” konumundayken ani bir manevra gerektiğinde sürücünün tekrar “D” konumuna geçmesi gerekiyor. Bu da saniyelik bir gecikme yaratabiliyor. O an küçük gibi görünen bu gecikme, bazen ciddi sonuçlar doğurabiliyor.
Sürekli geçiş mekanik yorgunluk yaratıyor
Bir başka konu ise sürekli “N” ve “D” arasında geçiş yapılması. Bu durum şanzıman içindeki hidrolik valfleri ve kavramaları gereksiz bir çalışma döngüsüne sokuyor. Parçalar boşuna çalışıyor.
Ayrıca motor ve şanzımanı şasiye bağlayan takozlar üzerinde kümülatif bir yorgunluk oluşuyor. Zamanla titreşim sorunu baş gösterebiliyor. Aks ve diferansiyel dişlilerindeki boşlukların artması da cabası. Küçük bir alışkanlık, ileride büyük bir arıza faturası olarak geri dönebiliyor.
Uzmanlar nasıl beklenmesi gerektiğini anlattı
Kısa süreli duraklamalarda, trafik ışıklarında ve dur-kalk trafikte vites konumu değiştirilmemeli. Araç “D” konumunda kalmalı ve sürücü ayağını frende tutmalı. Eğer araçta “Auto Hold” özelliği varsa onun kullanılması daha sağlıklı.
Vitesin boşa ya da park konumuna alınması ise sadece motorun kapatılacağı ya da uzun süreli beklemelerin yapılacağı durumlar için öneriliyor. Aksi halde şanzıman ömrü gereksiz yere kısalıyor.
Birçok sürücü bunun küçük bir detay olduğunu düşünebilir. Ama uzmanların anlattıklarına bakılırsa mesele hiç de küçük değil. Alışkanlıklar bazen pahalıya patlıyabiliyor, bunu unutmamak gerek.
