Son Mühür/ Emine Kulak- İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin Konak ilçesi Kültür Mahallesi 1185 Ada 2 parsel 883 metrekarelik yüzölçümüne sahip Türk Kızılayı’nın mülkiyetindeki arsa niteliğindeki taşınmaza ilişkin nazım imar planı değişikliği askıya çıktı.
1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin planı 20 Ekim 2026 tarihine kadar askıda olacak. Vatandaşlar bu süreye kadar plana itiraz edebilecek.
Konumu nerede yer alıyor?
Söz konusu parselin batısında Kızılay Caddesi, güneyinde ise Şehit Nevres Bulvarı yer almakta. Parselin Cumhuriyet Meydanı’na uzaklığı ise 100 metre, Lozan Meydanı’na uzaklığı ise 460 metre olduğu belirtildi. 1185 ada 2 parsel 05.04.2021 tarihli Meclis Kararı ile onaylanan Konak 1. Etap 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliğinde Kamu Hizmet Alanı fonksiyonunda yer aldığı belirtildi. 24.01.1985 onay tarihli Alsancak Uygulama İmar Planı kapsamında resmi tesis alanı kullanımında kaldığı yer aldı.
“Bir kat il başkanlığı için diğer katlar ticari faaliyet için kullanılıyor”
Planın gerekçeleri sıralandı, raporda şu ifadeler kullanıldı;
"Türk Kızılayı’nın mülkiyetindeki yapının sadece bir katının il başkanlığı, diğer katlarının ise ticari faaliyetler kapsamında kullanıldığı anlaşılmaktadır. Bu durum, planlarda öngörülen kapasitenin tamamında kamu hizmet fonksiyonunun uygulanmadığını ve mevcut kullanım ile plan kararları arasında bir uyumsuzluk oluştuğunu kanıtlamaktadır. Planlama alanının kent merkezi içerisindeki konumu, ulaşım akslarına yakınlığı ve çevresindeki yoğun ticaret, hizmet ve turizm odaklı kullanımlar, alanın bu doğrultuda yüksek bir gelişme potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir. Yakın çevredeki arazi kullanım kararlarıyla da örtüşen bu tablo, planlarda öngörülen kamu kullanımının sürdürülebilir olmadığını ortaya koymaktadır."
Planın sonuç ve değerlendirmesi ise şu şekilde;
"İzmir İli, Konak İlçesi, Kültür Mahallesi sınırları içerisinde yer alan 1185 ada, 2 parselin yürürlükteki imar planları incelendiğinde; taşınmazın 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı’nda “Kamu Hizmet Alanı”, 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı’nda ise “Resmi Tesis Alanı” kullanımında yer aldığı görülmektedir. İzmir Büyükşehir Belediyesi İmar Planlama Şube Müdürlüğü’nün 01.07.2025 tarihli görüşünde, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin 7. maddesindeki "planlar kamu yararı amacıyla yapılır" hükmü uyarınca, kamu hizmetine ayrılmış alanların ticari kullanıma dönüştürülmesinin mevzuata uygun olmadığı ifade edilmiştir. Ancak parselin fiili durumu değerlendirildiğinde; Türk Kızılayı’nın mülkiyetindeki yapının sadece bir katının il başkanlığı, diğer katlarının ise ticari faaliyetler kapsamında kullanıldığı anlaşılmaktadır. Bu durum, planlarda öngörülen kapasitenin tamamında kamu hizmet fonksiyonunun uygulanmadığını ve mevcut kullanım ile plan kararları arasında bir uyumsuzluk oluştuğunu kanıtlamaktadır. Planlama alanının kent merkezi içerisindeki konumu, ulaşım akslarına yakınlığı ve çevresindeki yoğun ticaret, hizmet ve turizm odaklı kullanımlar, alanın bu doğrultuda yüksek bir gelişme potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir. Yakın çevredeki arazi kullanım kararlarıyla da örtüşen bu tablo, planlarda öngörülen kamu kullanımının sürdürülebilir olmadığını ortaya koymaktadır.
Tüm bu hususlar birlikte ele alındığında; mevcut “Kamu Hizmet Alanı” kararının kentsel gelişim dinamikleriyle örtüşmediği ve Türk Kızılayı’nın insani yardım faaliyetlerini sürdürülebilir kılma misyonuna engel teşkil ettiği görülmektedir. Bu noktada; Köy Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 16. maddesinin 2. fıkrası ile getirilen güncel düzenleme; kamu hizmetine ihtiyaç duyulmayan ve kamulaştırılmayan alanlarda, eşdeğer alan ayrılmaksızın mülkiyet kısıtlılığının kaldırılmasını yasal bir zorunluluk ve hak olarak tanımlamaktadır. Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin genel hükümlerinin üzerinde bir kanun maddesi vasfı taşıyan bu düzenleme çerçevesinde; kamu yararına çalışan Türk Kızılayı’nın taşınmazını verimli kullanamaması, toplumsal fayda odaklı yardım kapasitesinin sınırlanması anlamına gelmektedir. Bu yasal hakkı teknik yönden destekleyen Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin ‘Farklı Nüfus Gruplarında Asgari Sosyal ve Teknik Altyapı Alanlarına İlişkin Standartlar ve Asgari Alan Büyüklükleri’ başlıklı Ek-2 tablosunda; Eğitim, Sağlık, İbadet, Sosyal ve Kültürel Tesisler ile Teknik Altyapı alanları için nüfusa bağlı asgari standartlar belirlenmiş olup, söz konusu tabloda ‘Resmi Tesis/Kurum Alanları’ için kişi başına düşen asgari bir standart veya değeri tanımlanmamıştır. Bu bağlamda, yönetmeliğin 26. maddesinde belirtilen ‘sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması durumunda eşdeğer alan ayrılması’ zorunluluğu, Ek-2 tablosunda standartları belirlenmiş olan donatı alanlarını kapsamakta olup, standart dışı bırakılan resmi kurum alanlarının düzenlenmesinde idarenin takdir yetkisi ve kamu yararı esastır. Dolayısıyla taşınmazın “Ticaret Alanı” olarak planlanması; imar bütünlüğünü bozmayacağı gibi, elde edilecek katma değerin doğrudan insani yardım operasyonlarına aktarılmasına olanak sağlayacaktır. Netice itibariyle bu plan değişikliği önerisi; mülkiyet hakkının iadesi, kentsel doku ile uyum ve üstün kamu yararının tesisi ilkelerini aynı paydada buluşturan, şehircilik esaslarına ve hukuki düzenlemelere tam uyumlu bir çözümdür. Sonuç olarak, söz konusu değişikliğin kamu yararı ilkesine aykırılık teşkil etmediği, aksine atıl kalan bir plan kararının işlevsel hale getirilmesi suretiyle kamu yararını güçlendirdiği sonucuna varılmıştır. 1/5000 Nazım İmar Planına konu olmayan ancak 1/1000 ölçekli bilgi amaçlı Uygulama İmar Planında ele alınan plan notları ve yapılaşma koşulları bilgi amaçlı 1/1000 Öneri Uygulama İmar Planında belirtilmiştir. Jeolojik etüt raporu sonucu plan üzerine genelini kapsayan Ö.A.-1.1, Ö.A.-5.1 ve Ö.A.-5.3 ibaresi eklenmiştir. Kurum ve kuruluşlardan alınan görüşler neticesinde plan notları belirlenmiştir."
