Son Mühür / Yağmur Daştan - Anayasa Mahkemesi (AYM), mülkiyet hakkının ihlali niteliğindeki kamulaştırmasız el atma davalarında birçok vatandaşın uzun yıllardır yaşadığı mağduriyetlerine son verecek bir karara imza attı. Mahkeme, idarelerin mahkeme kararlarına rağmen teminat mektubu göstermeksizin icra takipleri hakkında ‘icranın geriye bırakılması’ kararı alabilmesini öngören kanun hükmünü Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. 7 Ağustos’ta Resmi Gazete’de yayımlanan kararla birlikte, kamulaştırmasız el koyma davalarında hak ettiği tazminatı alamayan vatandaşın önündeki en büyük icra engeli kalkarken, Avukat Cihan Türsen kararı değerlendirdi.
“30 gün içinde ödeme yapılmazsa…”
Süreç hakkında açıklamalarda bulunan Avukat Cihan Türsen, “Kamulaştırma kanunda idarelere kamulaştırmaya yönelik yapılacak işler, kanunda sayılmıştır. Ancak son yıllarda çok yaygın olarak ilgili idareler kamulaştırma işlemleri yapmaksızın vatandaşın özel mülkiyetlerine el koymakta. Bu konuda açılan davalar, vatandaş malik lehine sonuçlansa da idareden talep edilip 30 günde ödenmediği takdirde icra takibine başvuruyordu. Anayasa Mahkemesi’nin bu iptal konusu maddede idareler Teminat vermeksizin takipleri durduruyor, haciz yapılamıyordu. Anayasa Mahkemesi kamulaştırmasız el atmalarda, genel bir hukuka aykırılık olduğundan bahisle, teminat yatırmadan icra takibini durdurmasını iptal etti. Bu, iptal öncesi zaten mağdur edilen vatandaş, yıllarca icra, haciz gibi işlemleri yapamıyorlardı. Yıllarca paralarını yasal faiz ile çok daha düşük değerde alabiliyordu. Artık mahkeme kararından sonra vatandaş icra takibi yaptığında 30 gün içinde ödeme yapılmazsa ilgili idarenin haczi kabil bütün varlıklarına haciz koyabilecek. Mülkiyet hakkının açık ve hukuksuz ihlali, bu hakkın senelerce karşılığının alınamamasının önüne geçildi” dedi.
“Gerçek karşılığın peşin ödenmesi” vurgusu
Daha önce söz konusu kural, idarenin açılan kamulaştırmasız el atma davaları sonucunda hükmedilen bedel, tazminat ve yargılama giderlerinin tahsili amacıyla başlatılan icra takiplerinde, herhangi bir teminat göstermeksizin kararın kesinleşmesine kadar icranın geri bırakılmasını talep edebilmesine imkan tanıyordu. AYM Genel Kurulu, idarenin hiçbir hukuki dayanağı olmaksızın vatandaşın mülküne el koymasının zaten açık bir anayasal ihlal olduğunu vurguladı. Yüksek Mahkeme, bu hukuksuz eylemin ardından hak sahibinin alacağına kavuşmasını zorlaştıran, idareye teminatsız şekilde icrayı durdurma gücü veren düzenlemenin mülkiyet hakkını ve ölçülülük ilkesini ihlal ettiğine karar vererek hükmü oy çokluğuyla iptal etti. Anayasa Mahkemesi iptal gerekçesinde, Anayasa'nın 46. maddesinde yer alan "gerçek karşılığın peşin ödenmesi" güvencesine atıfta bulundu.
