İzmir’de genç bir girişimcinin öncülüğünde yürütülen çalışma, beyin tümörlerinin tanısında süreci kökten değiştirebilecek bir teknoloji ortaya koydu. Aleyna Yıldız ve çalışma arkadaşları, kan, idrar ve tükürük gibi vücut sıvılarından yararlanarak kötü huylu beyin tümörlerini (glioblastoma) çok kısa sürede saptayabilen elektrokimyasal bir biyosensör geliştirdi. 2022 yılında Dokuz Eylül Üniversitesi Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü’nden mezun olan 27 yaşındaki Yıldız, mezuniyetinin ardından DEÜ Teknoparkı bünyesinde şirket kurdu. Yıldız ve ekibi, yerli ve yenilikçi biyosensörler üretmek amacıyla sağlık teknolojileri alanında çalışmalarını burada sürdürdü.
Daha önce de biyosensörler geliştirdi
Aynı zamanda üniversitenin Moleküler Tıp Ana Bilim Dalı’nda yüksek lisans eğitimine devam eden Yıldız, daha önce TÜBİTAK ve KOSGEB destekli projelerde yer aldı. Bu kapsamda su ve tuzu çözelti haline getirerek mikroorganizmaları yok eden cihazlar, mikrobiyal hava örnekleme sistemleri ve farklı sektörlerde kullanılabilecek çeşitli biyosensörler geliştirdi. Son olarak Yıldız ve ekibi, üniversite bünyesinde faaliyet gösteren Bioİzmir Uluslararası Sağlık Teknolojileri Geliştirici ve Hızlandırıcı Uygulama ve Araştırma Merkezi çatısı altında, kötü huylu tümörlerin vücuttan alınan sıvılar aracılığıyla dakikalar içinde tespit edilmesini sağlayan yeni bir elektrokimyasal biyosensör tasarladı.
Aleyna Yıldız, kötü huylu beyin tümörlerinde erken teşhisin hayati rol oynadığını vurguladı. Bu çerçevede geliştirdikleri sistemin önemine değinen Yıldız, "Geliştirdiğimiz elektrokimyasal biyosensör, kanserin varlığının tanımlanması, var olan ilaç yöntemlerinin etkinliğinin kanıtlanması, ilaç alımı esnasında ve kemoterapi sonrasında hastalığın seyrinin tespit edilmesinde kullanılıyor. Bu sensör hem hastanın beyin kanserine sahip olup olmadığını belirlerken, aynı zamanda da hangi alt grubuna sahip olduğunu belirlemekte” dedi.
Günler süren tanı, dakikalara indi
Yıldız, günümüzde beyindeki kötü huylu tümörlerin genellikle radyolojik yöntemler ve MR görüntülemeleriyle belirlendiğini, bazı vakalarda ise beynin açılarak alınan dokunun analiz edilmesiyle tanı konulduğunu ve klinik sürecin izlendiğini anlattı. Klinik tanı aşamasının çoğu zaman en az iki hafta sürdüğünü belirten Yıldız, geliştirdikleri elektrokimyasal biyosensör sayesinde bu sürecin dakikalar içinde tamamlanabildiğini aktardı.
Biyosensör nasıl çalışıyor?
Aleyna Yıldız, hastalığın teşhis ve tedavi sürecinin; hastadan alınan kan, tükürük, idrar ile beyin ve omurilik sıvısı gibi örnekler üzerinden değerlendirildiğini ifade etti.
Sensörün, bükülebilir ve giyilebilir özellikte plastik bir zemin üzerine, devre kartını andıran bir yapıda üretildiğini aktaran Yıldız; elektrot bölümünde kanser hücrelerine özgü algılayıcı bir tabaka bulunduğunu, ölçümlerin numunedeki akımı tespit eden potansiyostat cihazı aracılığıyla yapıldığını ve yaklaşık iki dakika içinde bilgisayara aktarıldığını söyledi.
Elde edilen verilerin laboratuvar teknisyenleri tarafından analiz edilerek yorumlandığını belirten Yıldız, patent başvurusunun yapıldığını, insan deneylerinin tamamlanmasının ardından ürünün hastanelerde kullanılmasının hedeflendiğini sözlerine ekledi.
Rektör Yılmaz patent çalışmalarını duyurdu
DEÜ Rektörü Prof. Dr. Bayram Yılmaz ise üniversitenin DEPARK ve Bioİzmir aracılığıyla girişimcilere güçlü destek sunduğunu belirtti. Mezun bir gencin kendi şirketini kurarak sağlık alanında biyosensör geliştirmesinin önemine dikkat çeken Yılmaz, "Bu ürünün patentlenmesi için de çalışmalar başlamış durumda. Teknoparkımız ve üniversitemiz bunu destek verip, sahipleniyoruz. Türkiye'nin sağlık biyoteknolojisinde yeni ürünlere, moleküllere ihtiyacı var" dedi.
Bioİzmir Uluslararası Sağlık Teknolojileri Geliştirici ve Hızlandırıcı Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Doç. Dr. Gamze Tuna da yürütülen çalışmalarla ilgili bilgi paylaşarak girişimci Aleyna Yıldız’ı tebrik etti.
