Ege Ayakkabı Sanayicileri Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Durmaz, Son Mühür TV’de yayınlanan Sıcak Bakış programında Ayşegül Koç’un sorularını yanıtladı. Durmaz, faiz oranlarının yüksek seyrettiğini ve bunun sektörü olumsuz etkilediğini vurguladı. Durmaz; "Bugün faiz yüksek oranlarda seyrediyorsa dolarda gerektiği yerde değilse ithalat artar, ihracat azalır, sanayici işçiye hak ettiği parayı veremez ve durum ortada" dedi.
“Ayakkabı sektörü zor günler geçiriyor”
Ayakkabı sektörünün zor günler geçirdiğini söyleyen Durmaz; “Ham madde yurt dışından geliyor ve Türkiye’de hem dolar baskısı hem de faizin yüksek olmasından kaynaklanan bir maliyet oluşuyor. Kaliteli deri ayakkabılarda fiyatlar yükseldiği için ithalatın önü açılıyor. Türkiye’ye daha uygun fiyatlı ayakkabılar ithal ediliyor ve bu da yerli üreticilerin rekabet şansını zorluyor. Türkiye’nin ayakkabı üreticileri, artan maliyetlerle birlikte ithalat karşısında zorlanıyor. Üreticiler maliyetleri karşılamakta güçlük çekerken, işçilere yeterli ücret ödeyememekte ve bu durum yeni elemanların sektöre ilgi göstermemesine neden oluyor. Yeterli ücreti veremeyince yeni işçiler sektöre girmiyor, gençler sektöre ilgi göstermiyor” dedi. Durmaz, Türkiye’de ve dünyada bazı stratejik sektörlerin yaşatılması gerektiğini vurguladı. Durmaz; “Yeme, içme, barınma, giyinme, savunma ve sağlık gibi sektörler mecburi ihtiyacımız olan alanlar. Bu sektörlerin devlet tarafından desteklenmesi gerekiyor. Sığınmacı ve kaçaklar çok rahat bir şekilde kayıt dışı ayakkabı üretip bizim ürettiğimizin yüzde otuz aşağısını satıyorlar. Bunu herkes biliyor ve tüm kurumlar da bu durumun farkında. Birçok firma iflas aşamasına gelmiş veya üretimi durdurup stoklarını eritmeye çalışıyor. İzmir’de bazı tesisler bu zorluklarla başa çıkmaya çalışırken, işçi çıkarmak zorunda kalıyor” diye konuştu.
“Asgari ücret bir yıl uygulanmalı”
Ayakkabı sektörünün hazır giyim sektörü şu anda çok büyük bir durgunluk yaşıyor diyen Durmaz; “Şu anda ayakkabı sektöründe yaş ortalaması, kırk beş, elliyi buldu. Asgari ücretin kesinlikle tekrardan gözden geçirilmesi gerekiyor. Asgari ücretin aynı meslek dalında bir yıl uygulanması gerekir. Bir yılı geçmemesi gerekiyor. Çünkü asgari ücretli kişi minimum ücret alan kişi anlamına gelir. Minimum ücret alan kişi de mesleğe daha yeni girmiş, ustalık seviyesine gelmemiş insanlardır. Asgari ücretin yılın bir yılı, aynı sektörde bir yıldan daha fazla çalışan kişilerin ise asgari ücretin üzerinde fiyatlandırılması gerekir. Bu da eğitimle bağlantılıdır. Yani kalfalık belgesi alanın alacağı ücret farklı olmalı. Ustalık belgesi alanın alacağı ücret farklı olmalı. Burada vergilendirmede hükümetin dikkat etmesi gerekiyor. Yani maaş arttıkça işçi vergilendirme oranlarının düşürülmesi gerekir. Kayıt dışını engellemek istiyorsanız vergiyi genele yaymanız gerekir. Adaletli bir düzen ortaya koymanız gerekir. Hem koymuş, uygulamış olduğunuz vergilerle hem uygulamış olduğunuz sigorta sistemiyle hem uygulamış olduğunuz eğitim sistemiyle ve ücretlendirme ile adaletli bir şekle getirmeniz gerekiyor. Eğer sektörü cazip hale getiremezseniz yok edersiniz kimseyi çalıştıramazsın” diye konuştu.
“Yüksek faiz sektörü olumsuz etkiliyor”
Durmaz, faiz oranlarının yüksek seyrettiğini ve bunun sektörü olumsuz etkilediğini vurguladı. Durmaz; "Bugün faiz yüksek oranlarda seyrediyorsa dolarda gerektiği yerde değilse ithalat artar, ihracat azalır, sanayici işçiye hak ettiği parayı veremez ve durum ortada" dedi. Sektörlerin cazip hale getirilmesi gerektiğini belirten Durmaz; "Sektörler iyi olacak ki gençler ülkeden gitmek istemesin ve gelecekten umutlu olsun, planı olsun” dedi. Durmaz, ayakkabının üretiminde kullanılan hammaddelerin ithal edilmesinin sorun oluşturduğunu belirtti. Durmaz; "Ayakkabının tabanını, hammaddesini ithal ediyoruz. Bu sefer üstünü de ithal etmeye başlarız. İthalat yerine yerli üretici firmalara destek verilmeli” dedi. Sektördeki sığınmacı ve kaçak iş gücüne de dikkat çeken Durmaz, bu kişilerin üretim yapmasının engellenmesi gerektiğini ifade etti.
“Ürünler değil eğitimciler ithal edilsin”
Eğitim ve teknoloji konularında da önerilerde bulunan Durmaz, eksiklerin giderilmesi için ürünlerin değil eğitimcilerin ithal edilmesi gerektiğini belirtti. Durmaz; "Eğer eğitimleri biz veremiyorsak eğitimci ithal etmemiz gerekir. Sistem kurucu ithal etmemiz gerekir. Ayrıca, sektörün gelişmesi için üretim kapasitelerini artıracak firmalara destek verilmesi gerekir” dedi. Durmaz, sektörün geleceği için umutlu olduklarını belirtti ve dernek olarak üyelerinin fuar katılımlarına yardımcı olduklarını söyledi. Durmaz; "Ayakkabıcılar sitesinde bir okulumuz var. Şu anda öğrenci sayımız artmaya devam ediyor. Öğrenciler dört yıl sonunda lise diploması ve ustalık belgesi alarak uluslararası piyasada çalışma imkanına da sahip olabiliyorlar” dedi. Durmaz; "Aslında bizim sektörümüz gerçekten çok değerli bir sektör. Bugün evden dışarı çıktığınızda belki saatinizi, cep telefonunuzu, gözlüğünüzü, unutabilirsiniz ama ayakkabınızı unutmanız mümkün değil" diyerek sektörün önemini vurguladı ve mevcut sıkıntıların çözümü için sektörel desteklerin önemine işaret etti.
“Sektörü destekleyecek adımlar atıyoruz”
Durmaz; "Biz elimizden ne geliyorsa dernek olarak yapmaya çalışıyoruz," diyerek, sektörü desteklemek için çeşitli adımlar attıklarını ifade etti. Durmaz, şu anda bir firmayla anlaşma aşamasında olduklarını ve bu anlaşmanın hem dijital olarak toptan ürün pazarlamasını hem de yurtdışındaki toptancılara ziyaretleri kapsadığını açıkladı. Durmaz, "Dijital pazarlayan arkadaşlarımız ekip oluşturup yurtdışına elinde çantayla toptancılara ziyarette bulunacaklar. Ürünlerimizi tanıtacaklar, İzmir ayakkabısını tanıtacaklar" dedi. Pandemi sonrası İzmir'deki fuar faaliyetlerinin yeniden canlandırılması gerektiğini belirten Durmaz; "İzmir fuarını pandemiden sonra canlandıramadık, tekrar canlandırmayı planlıyoruz. İzmir'de ayakkabı günleri gerçekleştirmek istiyoruz. Fuar değil, ayakkabı günleri düzenlemeyi planlıyoruz" şeklinde konuştu. Durmaz, özellikle AYMOD fuarının maliyetlerinin yüksek olduğunu ve bu durumun birçok firmanın katılımını zorlaştırdığını belirtti. Durmaz; "Dört ve yedi Eylül'de AYMOD fuarımız var. Yaklaşık İzmir'den altmışa yakın firma katılıyor ama daha önce yetmiş, yetmiş beş civarıydı. Firmalar maliyetlerin yüksekliği ve yabancı müşterinin artık gelmeyeceğini düşünerek iptal ediyorlar. Devlet buna destek veriyor ama önce ödüyorsun, sonra alıyorsun. Önce ödemeye bile takati kalmadı birçok firmanın çünkü ciddi ciddi masraflar içeriyor" şeklinde konuştu.
İzmir’de ayakkabı fuarını yeniden canlandıracağız”
Durmaz, İzmir'deki ayakkabı fuarını yeniden canlandırma planlarını ifade etti. Durmaz; "Biz kesinlikle bu sektörü gene hızlı hareketli günlerine döndüreceğiz ve fuar şirketiyle de görüşeceğim. Bazı odalarla derneklerle de görüşeceğim. İzmir'de ayakkabı fuarı çok güçlü bir şekilde tekrar canlandıracağız ama bunu yaparken inşallah İzmir'de ayakkabı günleri diye yaparız” dedi. Durmaz, gençlerin sektöre olan bakış açılarını öğrenmek ve onların görüşlerini almak amacıyla bir komisyon kurma niyetinde olduğunu belirtti. Durmaz; "Yakın bir zamanda gençleri toplayıp onların düşüncelerini almak istiyorum. Onlarla ilgili bir komisyon kurmak istiyorum. Gençler ne düşünüyorlar? Ayakkabı sektörü ile ilgili ne düşünüyorlar, gelecek görüyorlar mı veya ne yapmamız gerekiyor?" dedi. Eğitim alanında da çeşitli kurslar açtıklarını dile getiren Durmaz; "Eğitim alanında kurslar açtık. Hem kadın girişimcilere hem de işsiz gençlerimize kurslar açtık. Şimdi tekrar yeni kaymakamımızla beraber aynı kurs alanını canlandıracağız. Ayakkabı sektöründe çalışmak isteyen kadınlar veya erkekler, gençlerimiz kim varsa müracaat edebilirler. Orada tekrar kurslar açacağız” dedi. Ayrıca, evinde otururken para kazanmak isteyen kadınlar için de fırsatlar sunacaklarını belirten Durmaz, bu kadınların kendi ürünlerini satabilmeleri için destek sağlayacaklarını ifade etti.
