Son Mühür- Eski SGK Başmüfettişi İsa Karakaş, emeklilik sisteminde kapsamlı bir dönüşümün gündemde olduğunu belirterek, hükümetin mevcut “maaş odaklı” yapıdan “gelir ve ihtiyaç temelli” bir modele geçiş hazırlığında olduğunu açıkladı. Söz konusu değişikliğin hayata geçmesi halinde, kök aylığı düşük olan bazı emeklilerin uzun süre zam alamama riskiyle karşı karşıya kalabileceği ifade ediliyor.
Emekli sayısındaki artış dikkat çekiyor
Karakaş’ın değerlendirmesine göre, 2019 yılında yaklaşık 800 bin kişi emekli aylığı alırken, bugün bu sayı 5 milyon seviyesine ulaştı. Primlerini yüksekten ödeyenlerle düşük primliler arasındaki farkın giderek azalması ise emekliler arasında tepkiye neden oluyor.
Beş aşamalı yeni sistem masada
Henüz netleşmiş bir yasa taslağı bulunmadığını belirten Karakaş, üzerinde durulan yeni modelin beş ana başlıkta şekillendiğini aktardı.
Sosyal yardımlar tek havuzda toplanacak
Belediyeler, vakıflar ve farklı kamu kurumları tarafından ayrı ayrı yürütülen sosyal yardımların tek bir sistem altında toplanması planlanıyor. Bu sayede, hangi hanenin hangi desteklerden yararlandığı merkezi bir yapı üzerinden izlenebilecek.
Maaş değil hane geliri esas olacak
Yeni modelde yalnızca emekli maaşı değil, haneye giren toplam gelir ve yaşam koşulları dikkate alınacak. Aynı maaşı alan ancak farklı mal varlığına ve yaşam standartlarına sahip emekliler, farklı kategorilerde değerlendirilecek.
Kurumlar arası veri entegrasyonu sağlanacak
SGK ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın veri tabanlarının entegre edilmesi hedefleniyor. Böylece gelir düzeyi belirli bir sınırın altında kalan haneler otomatik olarak tespit edilerek destek mekanizmaları devreye sokulacak.
Nakit destek uygulaması genişleyecek
Ayni yardımların büyük ölçüde sona erdirilmesi, bunun yerine kartlara yüklenen nakit desteklerin yaygınlaştırılması öngörülüyor. Emekliler, bu destekleri kendi ihtiyaçları doğrultusunda kullanabilecek.
Yaşam maliyetine göre tamamlama desteği
En düşük emekli maaşı ile yaşanılan şehirdeki yaşam maliyeti arasındaki farkın hesaplanması planlanıyor. Özellikle büyükşehirlerde kira, fatura desteği ve sosyal konut projelerinin gündeme gelmesi bekleniyor.
Kök maaşı düşük olanlar için risk uyarısı
Karakaş, 2026 Temmuz ayından itibaren tartışmanın “kök maaş”tan ziyade “hane gelirinin yaşam sınırının altında olup olmadığı” noktasına kayacağını belirtti. Bu kapsamda, halen 20 bin TL taban maaş alan ancak kök aylığı 11-13 bin TL seviyesinde bulunan emeklilerin, enflasyon farkı taban maaşı aşana kadar zam alamayabileceği ifade edildi.
Destekler kriterlere göre belirlenecek
Kirada oturma durumu, hanede başka gelir bulunup bulunmaması ve çocuk sayısı gibi kriterlerin ek desteklerde belirleyici olacağı kaydedildi.
Örnek senaryo: aynı maaş, farklı destek
Paylaşılan örneğe göre; kök maaşı 11 bin TL olan, kirada yaşayan ve başka geliri bulunmayan bir emeklinin geliri, kira ve yakıt desteğiyle 22-28 bin TL bandına tamamlanabilecek. Buna karşılık, aynı kök maaşa sahip ancak kendi evinde yaşayan ve eşinin de emekli maaşı bulunan bir başka emekli ise yalnızca mevcut taban maaşı almaya devam edecek.
Karakaş, yeni sistemde temel ölçütün “hanedeki kişi başına düşen gelir” olacağını vurguladı.
